Примирјето во трговската војна меѓу САД и Кина е измамничко

Трговските војни на американскиот претседател Доналд Трамп во голема мера исчезнаа од насловните страници. Стравувањата од нови царини повремено се разгоруваат кога тој ќе излезе од колосек – на пример, кога се заканува дека ќе ја прекине трговијата со земјите со кои САД имаат дефицит, доколку Федералните резерви не ги намалат каматните стапки. Но чувството дека двете најголеми светски економии напредуваат кон отворен економски конфликт отстапи пред други, поизразени стравувања.

Тој спокој е измамнички. Под радарот, светот маршира кон економска војна со потенцијално епски размери, која, како што покажува историјата, лесно може да прерасне во вистинска војна. Примирјето што Вашингтон и Пекинг го постигнаа минатата година во нивниот растечки трговски конфликт, продолжено до следниот јануари, ја намали тензијата меѓу двете земји – стави крај на ескалацијата на царините „око за око“ и отвори врата за некаков сè уште недефиниран иден трговски договор.

Сепак, ниту Кина ниту САД не направија ништо за да воспостават взаемни гаранции што би можеле да го ограничат избувнувањето на нови непријателства. Наместо тоа, двете се фокусирани на тоа да добијат предност во она што изгледа како неизбежен следен круг, во судир што двете страни го дефинираа како приоритет на националната безбедност, клучен за обезбедување економска, технолошка и воена надмоќ.

Новата трка во вооружување е поинаква од минатите. Наместо да градат оружје за меѓусебно уништување, Кина и САД се фокусираат на обезбедување отпорност на меѓународните синџири на снабдување на кои се потпираат и на тоа како да ги ограничат – а ако дојде до судир, и да ги задушат – синџирите на снабдување клучни за економскиот и технолошкиот напредок на нивниот ривал. Паровите стратегии датираат барем од пандемијата на ковид, кога кинескиот претседател Си Ѓинпинг повика нацијата да ја „затегне зависноста на меѓународните производни синџири од Кина, формирајќи моќна противмерка и одвраќачка способност против странците што вештачки би го прекинале снабдувањето “.

Рано во администрацијата на Бајден, советникот за национална безбедност Џејк Саливан ги артикулираше американските цели: да се ограничи пристапот на Кина до тесен сет напредни технологии со воена примена, без да се наруши глобалниот економски поредок. Тој ја опиша стратегијата како градење „мало дворче“ забранета технологија опкружено со „висока ограда“ од трговски и инвестициски контроли. Досега конфликтот ги надмина границите на овие почетни причини. Ограничувањата на американскиот технолошки извоз, инвестиции и трансфер на технологија кон Кина се намножија во последните пет години и не погодуваат само кинеските воени способности, туку го забавуваат нејзиниот технолошки напредок во целина. А неселективното воведување царини од страна на Трамп не помага.

Кина, од друга страна, станува сè порешителна, користејќи ја својата огромна доминација врз снабдувањето со критични минерали неопходни за високотехнолошките индустрии за цивилна и воена употреба. Минатата година таа ја затече администрацијата на Трамп ограничувајќи го извозот на ретки земји и магнети направени од нив, како одмазда за американските царини и напорите да се ограничи пристапот на Кина до висококвалитетни полупроводници и машините за литографија потребни за нивно производство. Таа ги олесни некои од овие контроли, но задржа многу други ограничувања. Облогот е висок: Меѓународната агенција за енергетика процени дека доколку Кина им го блокира пристапот на САД и Европа до магнети од ретки земји, тоа би можело да ги чини нивните економии околу 1,5 трилиони долари годишно.