Пријавувале закани и насилство, но не добиле заштита — потоа биле убиени

Убиствата на жени кои претходно пријавувале насилство, закани и уцени повторно го отвораат прашањето за навременото и ефикасно постапување на институциите. Случаите на Танкица Младеновска од Кочани, Росица Коцева од Велес, Емилија Пешева од Штип, Ивана Јовановска од Скопје и последната трагедија со 17-годишната Билјана од Богданци покажуваат колку сериозни можат да бидат последиците кога предупредувањата не резултираат со соодветна заштита.

Танкица Младеновска (46) со години била изложена на закани и уцени од поранешниот партнер и колега Усеин Рашидов. Тој ѝ се заканувал дека ќе објави нејзина компромитирачка фотографија и изнудувал пари од неа. Откако го пријавила, заканите ескалирале, а таа била убиена пред својот дом со 42 убоди од нож. Рашидов бил осуден на доживотен затвор, но подоцна извршил самоубиство во затворската ќелија.

Росица Коцева (31) од Велес, и покрај претходните пријави за насилство и закани од поранешниот партнер Илија Стефановски, била убиена заедно со својот татко Киро. По двојното убиство, Стефановски се самоубил. Во врска со постапувањето на полицијата бил поднесен предлог за дисциплинска постапка против 11 вработени во СВР Велес, но нема официјални информации за исходот и за евентуалната одговорност.

Емилија Пешева (29) од Штип повеќепати пријавувала насилство од партнерот Фадил Зејнелов, но ги повлекувала пријавите поради страв. Тој ја задавил, а подоцна добил доживотна затворска казна. Во трагедијата во Скопје, Ивана Јовановска го загуби животот заедно со својата шестгодишна ќерка Катја. И во тој случај претходно имало пријави за насилство против нејзиниот сопруг Стојанче.

Последниот случај со 17-годишната Билјана од Богданци повторно ја насочи јавноста кон прашањето за институционалната заштита. Девојката само четири дена пред трагедијата пријавила физичко насилство во полиција. Нејзиното изгорено тело било пронајдено во автомобил, а покрај возилото било пронајдено и телото на нејзиното момче Виктор Г. (21). Според првичните сознанија на Обвинителството, постои сомнеж дека станува збор за убиство.

Овие случаи, собрани на едно место, ја исцртуваат истата шема: жена пријавува закани или насилство, институциите не обезбедуваат соодветна заштита, а потоа следи најтешкиот исход. Во некои од случаите постапката завршила со доживотни казни за сторителите, но само откако животот веќе бил изгубен. Во случајот со Росица Коцева, пак, прашањето за одговорноста на полицијата останува отворено, бидејќи по предлогот за дисциплинска постапка против 11 вработени во СВР Велес нема официјални информации за исходот.

Трагедијата со Билјана дополнително ја засили јавната расправа за тоа дали пријавата за насилство во полиција доведува до конкретни мерки или останува само формален запис. Девојката пријавила физичко насилство четири дена пред да биде пронајдена мртва во изгорен автомобил, заедно со нејзиното момче. Обвинителството, според првичните сознанија, сомнева дека станува збор за убиство, што само го засилува впечатокот дека предупредувачките знаци биле присутни, но не биле проследени со соодветна реакција.

Она што ги поврзува сите наведени случаи е временскиот јаз меѓу пријавата и трагедијата. Во случајот на Танкица Младеновска, заканите ескалирале по пријавувањето. Кај Емилија Пешева, стравот довел до повлекување на пријавите, но насилството продолжило. Кај Ивана Јовановска, претходните пријави против сопругот не го спречиле најлошото. Кај Билјана, четири дена биле доволни за да се случи трагедијата. Овие факти, земени заедно, укажуваат на системски проблем во начинот на кој институциите одговараат на пријавите за родово базирано насилство.

Јавноста сега бара одговор на прашањето кој носи одговорност кога пријавата е поднесена, а заштитата изостанува. Додека случаите со Танкица, Росица, Емилија и Ивана веќе имаат судски епилог, случајот со Билјана е во почетна фаза и допрва треба да се утврдат сите околности. Но, заедничката нишка останува иста: во сите случаи имало претходно пријавено насилство или закани, а исходот бил смрт.