Пријавиле насилство и закани, но не добиле заштита — потоа биле убиени

Пет случаи на жени кои претходно пријавувале насилство, закани и уцени, а потоа биле убиени, повторно го отворија прашањето за навременото и ефикасно постапување на институциите во Македонија. Случаите на Танкица Младеновска од Кочани, Росица Коцева од Велес, Емилија Пешева од Штип, Ивана Јовановска од Скопје и последната трагедија со 17-годишната Билјана од Богданци покажуваат колку сериозни можат да бидат последиците кога предупредувањата не резултираат со соодветна заштита.

Танкица Младеновска (46) со години била изложена на закани и уцени од поранешниот партнер и колега Усеин Рашидов. Тој ѝ се заканувал дека ќе објави нејзина компромитирачка фотографија и изнудувал пари од неа. Откако го пријавила, заканите ескалирале, а таа била убиена пред својот дом со 42 убоди од нож. Рашидов бил осуден на доживотен затвор, но подоцна извршил самоубиство во затворската ќелија.

Росица Коцева (31) од Велес, и покрај претходните пријави за насилство и закани од поранешниот партнер Илија Стефановски, била убиена заедно со својот татко Киро. По двојното убиство, Стефановски се самоубил. Во врска со постапувањето на полицијата бил поднесен предлог за дисциплинска постапка против 11 вработени во СВР Велес, но нема официјални информации за исходот и за евентуалната одговорност.

Емилија Пешева (29) од Штип повеќепати пријавувала насилство од партнерот Фадил Зејнелов, но ги повлекувала пријавите поради страв. Тој ја задавил, а подоцна добил доживотна затворска казна. Во трагедијата во Скопје, Ивана Јовановска го загуби животот заедно со својата шестгодишна ќерка Катја. И во тој случај претходно имало пријави за насилство против нејзиниот сопруг Стојанче.

Последниот случај со 17-годишната Билјана од Богданци повторно ја насочи јавноста кон прашањето за институционалната заштита. Девојката само четири дена пред трагедијата пријавила физичко насилство во полиција. Нејзиното изгорено тело било пронајдено во автомобил, а покрај возилото било пронајдено и телото на нејзиното момче Виктор Г. (21). Според првичните сознанија на Обвинителството, постои сомнеж дека станува збор за убиство и самоубиство.

Овие случаи ги наметнуваат прашањата дали секоја пријава за насилство се третира со потребната сериозност, дали навреме се проценува опасноста по животот на жртвите и дали институциите преземаат соодветни мерки пред да биде доцна. Во случајот со Росица Коцева, предлогот за дисциплинска постапка против 11 вработени во СВР Велес останува без официјално објавен исход, што дополнително ја поттикнува дебатата за одговорноста на органите што требало да ги заштитат жртвите.

Заедничката нишка во сите пет случаи е дека жените го направиле првиот чекор — пријавиле закани, насилство или уцени — но потоа останале без соодветна заштита. Танкица Младеновска била убиена со 42 убоди од нож пред својот дом, Росица Коцева заедно со татко ѝ Киро, Емилија Пешева била задавена, Ивана Јовановска загинала со шестгодишната ќерка Катја, а Билјана била пронајдена мртва во автомобил четири дена откако пријавила физичко насилство. Во некои од случаите сторителите подоцна извршиле самоубиство, а во други биле осудени на доживотен затвор, но казната дојде откако животите веќе биле загубени.

Трагедиите ја нагласуваат потребата од посериозен пристап кон секоја пријава за насилство, навремена проценка на ризикот и конкретна заштита за жртвите, наместо чекање заканите да прераснат во убиство. Прашањето што останува отворено е дали институциите ќе извлечат поука од овие случаи или ќе продолжат да реагираат дури откако ќе биде предоцна.