Претседателката Сиљановска-Давкова: Уставот е општествен договор, а не само закон над законите
По повод 35-годишнината од донесувањето на Уставот на Македонија, претседателката Гордана Сиљановска-Давкова оствари средба со претставници на Македонското здружение на млади правници, на која присуствуваа и други правници избрани на конкурс. На средбата беше разгледана историјата на донесувањето на највисокиот правен акт, како и неговото значење за правниот поредок и за односот меѓу граѓаните и државата.
Сиљановска-Давкова, која во 1991 година беше надворешна членка на Уставната комисија, најпрво го изнесе својот став за концептот, содржината и структурата на Уставот, а потоа ги претстави фазите на неговото донесување. Посебно внимание посвети на подготовката на нацрт-уставот, кој беше ставен на јавна дискусија, а од неа произлегоа бројни забелешки на преднацртот и предлог-измени. Таа ја опиша и атмосферата во која се одвиваше дебатата меѓу пратениците, стручната група која го подготви работниот текст и експертите.
Претседателката начелно позитивно го вреднува Уставот од 1991 година, повикувајќи се на компаративните уставни решенија, на оценката на релевантни меѓународни институции и конституционалисти. Истовремено, таа укажа и на проблематичните решенија што не го положиле тестот на времето. Според неа, Македонија е рекордер во уставни измени, меѓу кои голем број се октроирани однадвор, а земјата е редок пример на држава која преамбулата ја сменила двапати. Таа посочи и дека, со непозната уставно-правна техника, Уставот е тежок за читање заради непрецизните и нејасни одредби и различната и неусогласена правна терминологија, што го прави податлив за различни интерпретации.
За Сиљановска-Давкова, односот кон Уставот е далеку од однос кон lex superior и кон најважниот општествен договор меѓу граѓаните и државата. Таа оцени дека Уставната комисија, во која треба да се вклучат и надворешни уставно-правни експерти, мора континуирано, по примерот на другите парламенти, да го следи спроведувањето на Уставот, да ги детектира слабостите на уставно-правниот систем и да предлага соодветни решенија. Комисијата, според неа, треба да подготви и нов дел како уставна материја за односот меѓу македонското и европското право.
Претставниците на Македонското здружение на млади правници укажаа на потребата од негување на уставниот патриотизам, водени од важноста на едукацијата за Уставот како темел на правниот поредок, гарант на човековите права и слободи и основа за функционирање на демократските институции. За нив, Собранието во процесот на уставните измени мора да ја почитува процедурата.
Средбата се одржа во момент кога одбележувањето на 35 години од донесувањето на Уставот повторно ги отвора прашањата за неговата примена, за јасноста на неговите одредби и за улогата на институциите во следењето на уставноста. Претседателката ги повтори своите ставови за потребата од постојан надзор над спроведувањето на Уставот и за поголема прецизност на правната терминологија, додека младите правници ја нагласија важноста од едукација и од почитување на процедурите при секоја идна уставна измена.