Полемиката за автокефалноста на МПЦ-ОА повторно отворена – спорот меѓу Фрчкоски и митрополитот Григориј за улогата на Вселенската патријаршија
FinPortal.mk · 27.9.2026 г.
Јавната полемика околу автокефалноста на Македонската православна црква – Охридска архиепископија (МПЦ-ОА) повторно излезе во преден план, откако професорот Љубомир Д. Фрчкоски на 3 септември 2026 година објави остар текст, а митрополитот Кумановско-осоговски Григориј на 22 септември одговори со опширен јавен текст. Еден ден подоцна, на 23 септември, одговорот на митрополитот беше пошироко пренесен, а на 24 септември темата доби дополнителна анализа која ја пренесе расправата од нивото на лична конфронтација на нивото на поранешните одлуки на самиот Свет Синод. Полемиката веќе доби меѓународен публицитет и се обработува на српски, руски, бугарски и грчки црковни сајтови, меѓу кои и грчкиот „omologia.gr“, кој објави анализа потпишана од А. Филалетес. Централното прашање во спорот, како што е формулирано во анализата, е едноставно по формулација, но канонски сложено: дали автокефалноста на Црквата во Северна Македонија е завршена со Томосот што Српската патријаршија го издаде на 5 јуни 2022 година, или процесот и натаму бара сеправославно довршување, со определувачка улога на Вселенската патријаршија. Митрополитот Григориј во суштина одговара дека српскиот Томос е конечен и дека Константинопол нема право еднострано да издаде нов Томос. Фрчкоски, пак, го застапува спротивното: дека патот кон целосна, сеправославно признаена автокефалност бил отворен преку Фанар и дека Белград интервенирал за да го пренасочи процесот. Според анализата, полемиката од септември 2026 година ја надминува рамката на лична конфронтација, бидејќи допира до самата синодална историја на Црквата во Северна Македонија, до актот на Фанар од 9 мај 2022 година и до канонската тежина на српскиот Томос. Во текстот се наведува дека спорот добива особена тежина кога ќе се спореди со официјалните документи: одлуката на Вселенската патријаршија од 9 мај 2022 година, самиот српски Томос, претсоборските текстови од Шамбези и, пред сè, јавниот став на Синодот на Црквата во Северна Македонија од 2020 година ко