Платите на најдобро платените во Македонија близу до европските, но најслабо платените остануваат далеку зад нив

Најдобро платените работници во Македонија речиси го достигнале европското ниво на примања, додека најслабо платените остануваат далеку зад него, покажуваат новите анализи. Според најновиот Годишен извештај за конвергенција за 2026 година, претставен од Здружението за истражување и анализи ЗМАИ, разликата не е само во висината на платите, туку и во можностите што ги нуди економијата, достапноста на здравствената заштита и квалитетот на јавните услуги.

Извештајот открива значителни разлики меѓу различните категории вработени. Додека примањата на најплатените 10 проценти од работниците достигнуваат дури 96 проценти од споредбеното европско ниво, најслабо платените 20 проценти достигнуваат само 58 проценти. Овој јаз покажува дека економското приближување кон Европската унија не се случува подеднакво за сите.

Одредени професии и сектори веќе се конкурентни според европските мерила, додека голем дел од работната сила останува концентриран во дејности со пониски плати и ограничени можности за напредување. Македонија има економија во која дел од вработените веќе заработуваат речиси како нивните европски колеги, но голем дел од граѓаните сè уште се далеку од европскиот животен стандард.

Еден од најважните показатели во извештајот е продуктивноста на трудот. Според анализата, просечната бруто-плата во Македонија, пресметана според куповната моќ, достигнува околу 64 проценти од европскиот просек. Но продуктивноста по работник е на само 54 проценти и во последната година практично стагнира.

Тоа открива структурен проблем: македонската економија не создава доволно висока додадена вредност за да обезбеди побрзо и долгорочно одржливо зголемување на платите. Проблемот, според извештајот, не е само во бавниот економски раст, туку и во продуктивноста, распределбата на доходот и квалитетот на јавните услуги.

Извештајот на ЗМАИ покажува и дека зголемувањето на минималната плата и административните мерки сами по себе не се доволни за да се надмине моделот на евтин труд. Клучно останува прашањето дали економијата може да создаде доволно висока вредност за да ги задржи и привлече работниците со конкурентни примања.

Според податоците од извештајот, дури и оние со највисоки примања не се целосно изедначени со европскиот просек, туку достигнуваат 96 проценти од споредбеното ниво. Тоа значи дека дури и најдобро платените во земјата сè уште имаат простор за приближување кон европските стандарди, додека јазот кај најслабо платените е уште поголем.

Анализата на ЗМАИ ги опфаќа и разликите во квалитетот на јавните услуги, кои според извештајот се важен дел од животниот стандард и не можат да се заменат само со повисоки плати. Достапноста на здравствената заштита и квалитетот на јавните услуги се наведени како фактори што влијаат врз тоа колку граѓаните навистина чувствуваат дека живеат на европско ниво.

Заклучокот што произлегува од извештајот е дека излезот од моделот на евтин труд бара истовремено подобрување на продуктивноста, поправедна распределба на доходот и поквалитетни јавни услуги. Без тоа, дури и растот на платите во одредени сектори нема да го намали јазот меѓу најплатените и најслабо платените работници, ниту пак ќе го приближи животот на мнозинството граѓани кон европскиот стандард.