Пензиите растат за три отсто, но повисоките трошоци за храна и одржување го јадат зголемувањето

Пензиите во Северна Македонија за месец септември ќе бидат зголемени за три отсто, а нивната исплата се очекува да се реализира во текот на октомври. Сепак, ова зголемување се оценува како недоволно во споредба со растот на цените на основните производи и услуги, што отвора прашање дали пензионерите реално ќе ја почувствуваат оваа промена во своите семејни буџети.

Според податоците наведени во анализата, во период од една година цените на храната се зголемиле за 4,8 отсто, додека трошоците за одржување се зголемиле за 3,8 отсто. Тоа значи дека зголемувањето на пензиите од три отсто во пракса може да биде неутрализирано од растот на трошоците за живот, па пензионерите тешко дека ќе го почувствуваат подобрувањето на својот стандард.

Дополнително, во споредба со земјите од регионот, Северна Македонија продолжува да има една од најниските просечни пензии, која изнесува околу 457 евра. Следното усогласување на пензиите се очекува во март следната година, а дотогаш останува прашањето дали пензионерите ќе можат да го издржат континуираниот раст на трошоците.

Усогласувањето на пензиите според актуелниот закон ќе се врши процентуално, а не линеарно, како што бараа дел од пензионерите. Тоа значи дека конечниот износ на пензијата за септември ќе се пресметува индивидуално за секој пензионер, во зависност од износот на пензијата што моментално ја прима. Следното усогласување на пензиите, согласно законот, ќе биде во март следната година.

Актуелната формула се заснова на 50 отсто од растот на трошоците на животот и 50 отсто од растот на просечната исплатена нето-плата во првата половина од годината во споредба со претходните шест месеци. Во меѓувреме, во последните две години пензиите четири пати беа зголемувани линеарно, при што секој пензионер доби вкупно по 7.000 денари повеќе, без оглед на висината на пензијата што ја примал претходно.

Минатата година, Уставниот суд отвори постапка за оценување на линеарното зголемување на пензиите, но во март годинава ја запре постапката, откако предлогот за оценување на уставноста на членот 2 од измените на Законот за пензиското и инвалидското осигурување од 2025 година не го доби потребното мнозинство.

Сето ова ја нагласува клучната дилема со која се соочуваат пензионерите: номиналното покачување од три отсто, кое на хартија изгледа како позитивен чекор, во реалноста може да биде изедено од поскапувањата на храната и на услугите за одржување. Со оглед на тоа што следното усогласување е предвидено дури во март следната година, периодот што следи ќе биде вистински тест за тоа дали најстарата популација во земјава ќе може да ги покрие основните животни трошоци без дополнителни оптоварувања.