Пекинг има простор за задолжување, но градовите стегаат ремен — „фискална карпа“ го забавува растот

Додека Вашингтон и Брисел добиваат совети да трошат помалку, Пекинг се соочува со спротивен притисок — меѓународните институции бараат Кина да троши повеќе. На состаноците на Меѓународниот монетарен фонд и Светската банка во Бангкок, управната директорка на ММФ, Кристалина Георгиева, ги нарече САД и европските земји „најголеми прекршители“ кога станува збор за долгот, а нејзиниот рецепт го сумираше вака: „Кина треба да троши повеќе, САД мора да штедат повеќе, а Европа треба да инвестира повеќе“. Георгиева, исто така, побара од Пекинг позначајни фискални стимулации додека економијата се приближува до дефлација, со очекување растот на кинеската економија да забави на 4,5 отсто оваа година од 5 отсто лани, а во 2027 година да падне дополнително на 4 отсто.

Според проценките на ММФ, Пекинг има простор за задолжување, бидејќи општиот државен долг изнесува околу 68,4 отсто од БДП. Но надвор од билансот на државата се наѕира должничка криза. Проширениот државен долг, вклучително финансиските возила на локалните власти и вонбилансното задолжување, лани нараснал на околу 126,6 отсто од БДП, според проценките на ММФ — ниво споредливо со развиените пазари, вклучително САД и Европа.

Локалните власти со децении се потпираа на продажба на земјиште на инвеститори за да финансираат патишта, железнички линии и индустриски паркови. Тој приход се урна откако почна падот на недвижностите во 2021 година. Пекинг потоа презеде чекори да ги спречи локалните власти да натрупуваат нов скриен долг, ограничувајќи го вонбилансното задолжување и отстранувајќи го клучниот мотор на раст. Според проценките на пекиншкиот тинк-тенк CF40, приходите од продажба на земјиште се повеќе од преполовени од 2021 година — на 4,2 трилиони јуани, односно околу 590 милијарди долари, од 8,7 трилиони јуани.

Тој притисок се пренесе и врз трошењето. Главниот економист за Кина во Nomura, Тинг Лу, проценува дека комбинираното фискално трошење паднало за 3,5 отсто во првите осум месеци од годината, по растот од 3,6 отсто лани, опишувајќи го тоа како „вистинска фискална карпа“ што стана вистинска тежина за економијата. Урбаните инвестиции во основни средства паднале за првпат по децении — за 3,8 отсто лани — а падот потоа се продлабочил на 7,2 отсто во првите три квартали. Пекинг го задржа официјалната цел за дефицит на околу 4 отсто од БДП, но Институтот за меѓународни финансии проценува дека вистинскиот дефицит би можел да достигне дури 9 отсто и дека и тоа изгледа недоволно.

Пекинг им наложи на државно поддржаните должници да го исчистат скриениот долг и до средината на 2027 година да се трансформираат во пазарно ориентирани комерцијални државни претпријатија. Скриениот долг во таквите возила се намали на 6,5 трилиони јуани (973,3 милијарди долари) лани од 14,3 трилиони јуани во 2023 година, според S&P Global Ratings. Но многу од тие возила сè уште немаат готовински тек за да плаќаат камати и остануваат оптоварени со непрофитабилни јавни проекти, наведува S&P.

ММФ бара од Пекинг да го реши тој круг со среднорочна фискална рамка што ќе овозможи на Кина „фискално да се прошири на краток рок , но да го повлече поддршката на среден рок за да се обезбеди одржливост на долгот“, изјави Кришна Сринивасан, директор на одделот за Азија и Пацифик во фондот. Фондот, исто така, ја повикува Кина да се откаже од конкретни цели за раст, за кои тврди дека ги туркаат локалните функционери прекумерно да инвестираат за да го достигнат бројот, што води до „погрешна распределба“ на ресурсите и растечки покраински долг.

Облогот е висок, бидејќи дозволувањето на кој било локален буџет да неисплати долг би можел да создаде опасен преседан. „Никој не сака да биде првиот локален функционер што ќе неисплати долг“, рече Логан Рајт, партнер во Rhodium Group. Но штом еден го направи тоа и Пекинг интервенира, останатите можат да очекуваат исто спасување, што значи дека приоритетите на локалните функционери понекогаш може да бидат спротивни на оние на Пекинг. „Тие всушност сакаат да неисплатат долг“, рече тој.