Пченицата и оризот поскапуваат на светскиот пазар — сушите и војните вршат притисок врз цените на храната

Цените на пченицата и оризот, две основни намирници кои секојдневно се наоѓаат на трпезите ширум светот, повторно тргнаа нагоре на глобалниот пазар на храна. Според податоците од меѓународните институции, цената на пченицата на светскиот пазар се зголемила за повеќе од 30 проценти од почетокот на годината, додека цената на оризот на пазарите на главните азиски извозници пораснала помеѓу 10 и 13 проценти. Експертите предупредуваат дека притисокот врз цените на храната би можел да продолжи и во текот на 2027 година.

Светскиот пазар на храна се соочува со неколку проблеми истовремено — од климатските промени и пониските земјоделски приноси до прекините во поморскиот транспорт. Сушите, воените конфликти, поскапиот транспорт и зголемените трошоци за ѓубрива го загрозуваат производството и снабдувањето со основни прехранбени производи. Поради тоа, постои растечка загриженост дека одредени основни прехранбени производи би можеле дополнително да поскапат до крајот на 2026 година и во текот на следната година.

Последиците најмногу би можеле да ги почувствуваат семејствата со пониски приходи, кои го издвојуваат најголемиот дел од својот буџет за храна. За нив секое поскапување на основните намирници директно ја намалува куповната моќ и го отежнува секојдневното покривање на основните потреби.

Во Индонезија, цените на оризот достигнаа рекордни нивоа поради очекуваното одложување на врнежите, додека во Индија шеќерот достигна историски висока цена по слабите монсуни. Овие примери покажуваат како временските услови во клучните земји-производители директно се одразуваат врз глобалните цени на храната.

Пченицата и оризот спаѓаат меѓу најзастапените прехранбени производи во светот и се основа на исхраната за милијарди луѓе, особено во Азија и Африка. Затоа секое нарушување во нивното производство и снабдување има широки последици врз глобалната прехранбена сигурност.

Покрај климатските фактори, поскапиот транспорт и зголемените трошоци за ѓубрива дополнително го отежнуваат производството. Прекините во поморскиот транспорт, пак, го забавуваат движењето на стоката меѓу континентите, што дополнително ги зголемува трошоците и го продолжува времето на испорака.

Според предупредувањата на меѓународните институции, проблемите во производството и снабдувањето би можеле да го зголемат притисокот врз глобалните цени на храната во наредните месеци. Ризиците не се ограничени само на тековната година — тие би можеле да продолжат и во текот на 2027 година, што значи дека потрошувачите ширум светот треба да бидат подготвени за продолжен период на нестабилни цени на основните намирници.

Комбинацијата од суши, воени конфликти, поскап транспорт и повисоки трошоци за ѓубрива создава сложена ситуација која бара внимателно следење. Секој од овие фактори поединечно може да предизвика поскапување, а нивното истовремено дејствување го засилува вкупниот притисок врз пазарот на храна.

За потрошувачите, особено во земјите со пониски приходи, ова значи продолжена несигурност во однос на трошоците за храна. За земјоделците и извозниците, пак, тоа значи предизвик да го одржат производството и покрај неповолните услови и повисоките влезни трошоци.