Париз и Берлин бараат нов „системски“ инструмент на ЕУ за одговор на кинеските пазарни нарушувања

Франција и Германија предложија нови овластувања за Европската комисија со цел да се спротивстави на пазарните нарушувања, додека ЕУ се соочува со растечки трговски притисок од Кина. Во писмо до претседателката на Комисијата, Урсула фон дер Лајен, испратено во понеделник, Париз и Берлин побараа нов инструмент за „системска реакција“ што ќе овозможи на Брисел брзо да одговори на нарушувањата предизвикани од Кина, како и планирање на противмерки и реформа на инструментите за трговска заштита.

Писмото, потпишано од претседателот Емануел Макрон и канцеларот Фридрих Мерц, е придружено со документ за политики за глобалните економски нерамнотежи. Во него се предупредува дека „масивен индустриски шок“ ги погодува секторите клучни за европскиот економски модел, меѓу кои фармацевтиката, воздухопловството, автомобилската индустрија, индустриската машинерија и хемикалиите. Брисел ја опишува економската врска со Пекинг како неодржлива, со трговски дефицит на ЕУ што во 2025 година достигнал проценети една милијарда евра дневно. На Кина е даден рок до овој месец да понуди отстапки, а темата треба да се најде пред лидерите на ЕУ на самитот на Европскиот совет следната недела, каде Франција и Германија ќе инсистираат на итно дејствување.

Новиот инструмент би го ограничил пристапот до европскиот единствен пазар, кој Париз и Берлин го гледаат како главна предност на ЕУ во преговорите со Кина. Одлуките би се носеле брзо преку постапката позната како комитологија, во која претставниците на земјите членки ги разгледуваат мерките на Комисијата. Клучно е тоа што инструментот би се активирал „освен ако не се спротивстави квалификувано мнозинство“, што би олеснило на Комисијата да дејствува. Според документот, тој треба да биде „неутрален кон земјите“ и да ги опфати сите пазарни нарушувања — од поединечно производство до цел сектор, од субвенции до манипулација со валути.

Писмото, исто така, повикува на инструмент за диверзификација, кој Фон дер Лајен веќе го најави на последниот Европски совет во јуни. Според документот, тој треба да ги намали европските зависности, да ја реши постојната концентрација на синџирите на снабдување и да спречи нови ризици од концентрација, земајќи ги предвид увозните концентрации од дадена земја, компанија или националност на засегната страна, како и пазарниот удел на глобално ниво. Документот признава дека противмерките веројатно ќе го тестираат политичкото единство на ЕУ и дека обединетиот фронт ќе биде клучен во секоја трговска војна со Кина. Затоа се предлага попис на можните противмерки и проценка на нивното влијание врз секоја земја членка, заедно со координација меѓу лидерите на ЕУ.

Документот бара и зајакнување на трговската заштита преку поголемо користење на инструментите за трговска заштита, со повеќе истраги по сопствена иницијатива и прераспределба на персонал и ресурси. Се залага и за поширок пристап кон секторските трговски спорови, како и за насочени измени на правилата за антидампинг, антисубвенции и заштитни мерки, со цел потешко заобиколување на трговските мерки на ЕУ.