Парагвајскиот претседател Сантјаго Пења поднесе оставка по колапсот на банкарскиот систем

Парагвајскиот десничарски претседател Сантјаго Пења поднесе оставка во четвртокот, откако политичка и финансиска криза го урна банкарскиот систем на јужноамериканската земја во последните денови. Во центарот на кризата е банката Уено, која за само неколку години под администрацијата на Пења од мала дигитална банка прерасна во еден од најголемите кредитори во земјата, тврдејќи дека има околу 60 отсто од возрасното население на Парагвај како клиенти.

Минатиот понеделник централната банка нареди решавање на статусот на Уено поради неспособност за исплата, со што беа замрзнати депозитите на 3 милиони клиенти и стотици илјади семејства останаа без пристап до пари за храна и основни дневни трошоци. Извршните директори на банката беа уапсени, а граѓаните излегоа на масовни протести. Пења, 47-годишен економист, беше на власт од август 2023 година со мандат до 2028 година и веќе се соочуваше со импичмент-постапка која имаше широка поддршка.

„Драги сограѓани, денес ви се обраќам во еден од најтешките моменти во мојот живот. Со срце посветено на Парагвај и со уверување дека нашата република мора секогаш да биде пред секоја личност или околност, решив да поднесам оставка како претседател на републиката“, изјави Пења во видеообраќање. Илјадници Парагвајци се собраа пред Конгресот во четвртокот за да протестираат против него, а пратениците едногласно гласаа за покренување импичмент-постапка поради наводно несоодветно однесување и судир на интереси во работењето со банката со која е поврзан.

Уено почна како финансиска компанија во 1970-тите, а во 2021 година беше купена од Групо Васкес, еден од најголемите деловни и индустриски конгломерати во Парагвај. Кон крајот на 2023 година, веќе под администрацијата на Пења, доби дозвола од централната банка да работи како дигитална банка. Банката брзо ги прошири операциите, привлекувајќи клиенти со дарежливи понуди за поврат на средства при купување намирници и со спонзорирање на националниот фудбалски тим на Парагвај. Во средата фудбалерите објавија писмо со кое „бараат“ „решителен одговор“ од владата и правосудниот систем.

Банката управуваше со депозити меѓу 800 и 850 милиони долари од државни и пензиски ентитети, вклучително и пензиски фондови, што предизвика критики за судир на интереси поради претходните акционерски врски на Пења со Уено Холдинг. Пења тврдеше дека како економист само направил „инвестиција“ и дека веќе ги отуѓил сите свои акции, а кога локалните медиуми укажаа на можен несоодветен фаворизам при насочувањето на државни и пензиски средства кон банката, тој тоа го нарече „лажна медиумска кампања“.

Политичкиот притисок се засили во четвртокот наутро кога поранешниот претседател Орасио Картес, негов поранешен сојузник, објави порака со поддршка за импичментот. „Нема да застанеме на страната на кражбата на јавни, приватни и пензиски средства. Мора да мислиме на народот и на вредностите што ги застапуваме во партијата Колорадо. Ја поддржуваме импичмент-постапката против претседателот на републиката, Сантјаго Пења, со цел да се врати институционалниот ред на републиката“, напиша тој. Опозицискиот сенатор Рафаел Филицола го нарече случајот „најголемата измама извршена од политичка власт во демократската ера“.