Памукот во Македонија: зошто некогаш моќната култура денес е речиси исчезната
Автор: Редакција на FinPortal.mk ·
Иако климатските и почвените услови во одредени делови од Северна Македонија овозможуваат одгледување памук, оваа култура денес нема значајно комерцијално производство во земјата. Причината не е непогодната клима, туку економската и пазарната логика што со децении го истиснуваше памукот од полињата, покажува анализата на состојбите со оваа земјоделска култура. Памукот во Македонија имал значајно место во земјоделството, особено во периодот по Втората светска војна. Во 1948 година биле засадени околу 16.000 хектари, додека кон крајот на 1960-тите и почетокот на 1970-тите површините се намалиле на околу 10.000 хектари, со производство од околу 7.700 тони суров памук. Тоа се бројки што покажуваат дека памукот некогаш бил сериозна култура во македонското земјоделство, а не маргинална активност. Главниот проблем со текот на времето не бил во тоа што памукот не може да успева во земјата. Напротив, како погодни региони се издвојуваат долината на Вардар, подрачјата околу Црна Река, Струмичко, Богданци, Валандово, како и делови од источна Македонија. Во овие региони постојат поволни почвено-климатски услови, а во дел од нив и инфраструктура за наводнување. Со други зборови, природните предуслови за памук во земјава не исчезнале. Причината за исчезнувањето на памукот е пред сè економска и производствена. Земјоделците постепено се пренасочиле кон култури кои носат поголем приход и имаат посигурен пазар. Така, дел од некогашните памучни површини, особено во Струмичко и Тиквешко, биле пренаменети за градинарство, овоштарство и други пазарно ориентирани култури. Оваа преориентација не била случајна — таа била одговор на пазарните сигнали и на потребата од поголема и постабилна заработка за земјоделците. Дополнителен проблем е што производството на памук бара организиран систем – соодветни сорти и семенски материјал, наводнување, механизација, откуп и преработка. Без стабилен производствен и откупен синџир, земјоделците имаат помал интерес да се вратат на култура која бара специфи