Оданочувањето на милијардерите — услов за опстанок на американската демократија

Еден процент од Американците на врвот на економијата држат над 31 отсто од вкупното богатство на земјата, што изнесува 55 трилиони долари нето вредност. Токму оваа концентрација на богатство претставува еден од најтешките предизвици не само за солвентноста на американската држава, туку и за опстанокот на американската демократија, оценува анализата на The Guardian.

Според еден неодамнешен истражувачки труд, најбогатите 384 олигарси во земјата платиле само 24 отсто од својот економски приход како данок во 2025 година, наспроти 30 отсто што ги плаќа просечниот даночен обврзник. Истражувањето на ProPublica, пак, открило дека некои од најбогатите Американци — како Илон Маск, Џеф Безос, Ворен Бафет и Мајкл Блумберг — живеат главно без данок.

Калифорнија експериментира со буџетски обид од последен час. Во ноември, гласачите во оваа сојузна држава ќе одлучуваат за Предлогот 40 — еднократен данок од 5 отсто на богатството на милијардерите кои живееле во државата на 1 јануари годинава. Според отворено писмо со кое шест нобеловци за економија од левиот политички спектар ја поддржуваат иницијативата, станува збор за „прв данок на богатство на милијардери донесен било каде во светот“.

Според списокот на Forbes, заклучно со почетокот на октомври во Калифорнија живееле 260 милијардери со вкупно богатство од речиси 2,5 трилиони долари. Врз основа на тие бројки, данокот од 5 отсто би собрал околу 110 милијарди долари, од кои голем дел би отишле за замена на финансирањето на Medicaid укинато со законот на Трамп од минатата година.

Сепак, предлогот е контроверзен дури и меѓу левичарските економисти и политичари. Гувернерот Гевин Њусом, кој речиси сигурно ќе се кандидира за демократската номинација пред претседателските избори во 2028 година, е против. Против е и Хавиер Бесера, демократ кој се кандидира да го наследи на гувернерската функција. Тие стравуваат дека ваквиот потег ќе предизвика бегство на олигарсите во јурисдикции со пониски даноци.

Нобеловците забележуваат дека предложениот данок бил внесен така што се спречува милијардерите да избегаат за да го одбегнат. „Некои засегнати даночни обврзници можеби се обиделе да заминат во периодот од кога дознале за предложената иницијатива — кон крајот на ноември 2025 година — до 1 јануари 2026 година“, пишуваат тие. „Но, рокот беше толку краток што малку е веројатно дека значителен број милијардери успеале да ги прекинат врските со Златната држава во толку краток период.

Всушност, меѓу јануари и октомври бројот на милијардери кои живеат во Калифорнија се зголемил за 20. Илон Маск можеби верува дека корисниците на социјална помош се „паразитска класа“, но калифорниските милијардери можеби чувствуваат доволно емпатија за помалку среќните луѓе за да се одделат со скромни 110 милијарди долари — особено затоа што нивното богатство пораснало за 400 милијарди долари само оваа година.