Од отпад до премиум производ: Велешка компанија прави протеински пијалок од оревово брашно

Семејната компанија „Медотека Најдовски“ од Велес разви иновативна идеја со која отпадот од производството на ладно цедено масло од ореви се претвора во премиум производ. Станува збор за растителен протеински пијалок во прав, создаден од оревово брашно кое останува како нуспроизвод при цедењето на маслото, а кое содржи над 45 отсто протеин. Идејата е претставена како дел од трите победнички решенија на националното финале на натпреварот „Зелени идеи“, организиран од Здружението АРНО, и ќе ја претставува Македонија на регионалниот натпревар „Зелени идеи од Балканот“ (Balkan Green Ideas), што ќе се одржи од 3 до 5 ноември во Призрен, Косово.

Според она што го соопштија организаторите, тимот на „Медотека Најдовски“ произведува ладно цедено масло од ореви, при што како отпад останува брашно со висок процент на протеин. Наместо тоа брашно да заврши како отпад, компанијата го комбинира со лиофилизиран лимон и создава растителен протеински пијалок во прав кој не содржи глутен, соја и лактоза. Идејата е опишана како пример за циркуларна економија, во која отпадот станува премиум производ, а истовремено има помал еколошки отпечаток од животинскиот протеин.

Покрај велешката компанија, на националното финале беа избрани уште две идеи кои ќе ја претставуваат Македонија на регионалниот натпревар во Призрен. Првата е проектот ding.mk од Битола, зад кој стојат браќата Благојче и Александар Количоски. Тие развиваат систем за предвидување и нискобуџетни сензори наменети за мали производители. Платформата веќе работи кај клиент, следи температура и влажност и управува со вентили, а се базира на сопствен софтвер поставен на стандарден хардвер. Со продолжување на работниот век на старите машини и спречување на дефекти, системот го намалува отпадот, енергетската потрошувачка и вградените емисии што би произлегле од набавка на нова опрема.

Третата победничка идеја доаѓа од Скопје, од проектот „Урбана фарма“, зад кој стои Коста Богучевски, студент по фармација. Тој во 24 квадратни метри од семејниот дом развива вертикална фарма за микрозеленчук. Притоа користи постоечки простор без нова градба, LED осветлување, кокосов супстрат и електричен трицикл за достава. Микрозелените билки растат брзо, со малку вода и без хемиски средства, а отпадот се компостира, што ја прави идејата пример за одржливо урбано земјоделство.

Годинешното издание на натпреварот „Зелени идеи“ опфати широк спектар на предлози. Меѓу нив беа програми за пчеларско менторство што ги поврзуваат почетниците со пчелни семејства, апликација со вештачка интелигенција што им помага на луѓето да купуваат помалку и да го носат она што веќе го имаат, рачно изработена природна козметика со одговорна амбалажа, како и јаболков оцет произведен од јаболка што се „несовршени“ за пазарот на свежи производи. Беа претставени и нетоксични средства за текстил што ги заменуваат старите хемикалии за хемиско чистење, производство на биопелети од земјоделски отпад предводено од млади, модуларни производи од реупотребен текстил, како и урбана градина за образование во природа за деца.

Натпреварот „Зелени идеи“ оваа година се одвиваше целосно онлајн, а по завршувањето на националното финале Здружението АРНО ги објави трите победнички идеи. Тие ќе ја претставуваат Македонија на регионалниот натпревар „Зелени идеи од Балканот“, кој ќе се одржи од 3 до 5 ноември во Призрен, Косово. Идејата за искористување на оревовото брашно како суровина за растителен протеински пијалок се издвојува како конкретен пример за тоа како нуспроизводот од една производна линија може да стане основа за нов, високовреден производ наменет за премиум пазарот.