Од криминал до културен феномен: како GTA стана величествен гигант на игрите

Кога развивачот Rockstar Games во 2000-тите најавуваше нов проект, видео-играчите од цела Британија патуваа до канцеларијата на компанијата во Лондон. Таму, еден по еден, беа внесувани во затемнета просторија со огромен телевизор, а презентацијата честопати не почнуваше со снимки од новата игра, туку со клипови од класични филмови. Со тоа Rockstar ја поставуваше рамката: ова е контекстот во кој создаваме и тоа е местото каде што припаѓаме.
Сепак, амбициите на студиото веќе ги надминуваа филмските влијанија. Авантурата со каубои Red Dead Redemption можеше да започне со внимателно избрани сцени од шпагети-вестерни, но самата игра тежнееше да долови сè — од „Буч Касиди и Санденс Кид“ до романот „Ворлок“ на Оукли Хол и сликите на Фредерик Ремингтон. Rockstar оттогаш порасна до таа мера што најновата игра, Grand Theft Auto VI, првото длабинско претставување го имаше во специјал на Netflix, а на денот на лансирањето серверите на Netflix малку „затреперија“.
Бројките се зашеметувачки. Grand Theft Auto V, лансирана во 2013 година, е продадена во повеќе од 230 милиони примероци, а за GTA VI се вели дека чинела повеќе од една милијарда долари. Ова е несомнено најголемото лансирање на видео-игра на сите време — она што ги натера ривалските игри да бараат други термини за излез и што предизвика бранови во остатокот од медиумскиот свет и пошироко.
Првата Grand Theft Auto беше создадена од шкотскиот развивач DMA Design во 1997 година. Играчите трчаа низ низа лажни американски градови, крадеа автомобили и се судираа со пешаци. Дејството се гледаше од птичја перспектива, а тонот беше разигран, соодветен на дизајн силно инспириран од пинбол. Пол Фарли, еден од дизајнерите, во 2015 година за The Guardian објасни дека немало буџет за истражувачко патување во САД и дека во целото студио имало само еден компјутер со интернет.
Автомобилите што играчите можеа да ги украдат имаа имиња како Impaler и Mundano, потсетувајќи на Culprits, Autocrats и Fiascos паркирани пред хотелите во романот „Money“ на Мартин Ејмис. Еден онлајн коментатор забележа дека Ејмис се занимава со „голема грдотија опишана со изненадувачка убавина“ — тоа сигурно звучи како GTA. Grand Theft Auto 2 понуди учтиво проширување на овие централни идеи, но со Grand Theft Auto III во 2001 година серијата се разви. GTA III беше првата игра во серијата што на играчите им понуди 3D-свет за истражување, што значеше дека облакодерите на Liberty City, заснован на Њујорк, се издигнуваа над главата, а пешаците изгледаа препознатливо човечки и реагираа со ужас кога ќе ги разнесевте. Играта беше огромен хит, делумно поради референците на филмови како „Добри момци“ и ветувањето дека играчот ќе се најде во сопствен филм на Скорсезе. Но вистинската возбуда доаѓаше од тоа што се наоѓате во свет толку богато набљудуван.