Обновливата енергија носи корист за локалните заедници, но довербата е клучна за побрз развој — 19.10.2026

Уделот на обновливите извори во потрошувачката на енергија во Европската Унија стабилно расте – од 12,5 отсто во 2010 година, тој достигна 26,2 отсто во 2025 година. Врз основа на овој тренд, но и со сознанието дека е потребен дополнителен структурен напредок, во 2023 година Унијата го ревидираше нагоре својот претходен цел од 32 отсто до 2030 година. Заедничката цел е најмалку 42,5 отсто енергија од обновливи извори во бруто-финалната потрошувачка на енергија до 2030 година, при што земјите-членки и Европскиот парламент се согласија дека 42,5 отсто е правно обврзувачката вредност, а се стремиме кон 45 отсто.

Обновливата енергија е чиста, одржлива, евтина за производство и домашна, што ја зајакнува енергетската независност на Европа. Таа носи корист и за локалните заедници во кои се лоцирани проектите за обновлива енергија, а придобивките можат да бидат економски, социјални и еколошки. Економски, проектите носат зголемени локални инвестиции и економска активност, создаваат локални работни места во изградба, работење и одржување, како и деловни можности за локални добавувачи. Според истражувањата, просечна соларна фарма од 15,2 MW во Шпанија создава нешто повеќе од 10 нови работни места за време на изградбата во општината каде што се инвестира – значителен ефект за малите градови во руралните подрачја каде што се концентрирани повеќето инвестиции.

Блиските потрошувачи на енергија, домаќинствата и бизнисите, можат да имаат и финансиска корист – директно, на пример преку акции во проектот, или индиректно преку јавни приходи од локални даноци и такси или преку намалени трошоци за енергија. Во Грција, развивачите на обновливи и хибридни проекти мора да споделат дел од придобивките со локалните жители преку намалувања на сметките за струја: 40 отсто од специјалната такса се пренесува на потрошувачите што живеат во близина на инсталацијата преку нивните снабдувачи, а останатите 60 отсто одат кај локалните власти за еколошки акции, локални развојни проекти и социјална поддршка. Во Ирска, пак, проектите поддржани од шемата за поддршка на обновлива електрична енергија мора да дадат задолжителни финансиски придонеси од најмалку 2 евра за MWh во фондовите за корист на заедницата, при што локалните комитети одлучуваат како да ги искористат тие средства.

Јавната перцепција е важен фактор за темпото на развој. Иако 88 отсто од граѓаните на ЕУ ја поддржуваат акцијата на Унијата за зголемување на обновливите извори, понекогаш граѓаните имаат загриженост за проект во нивното подрачје, а недостатокот на јавна прифатеност може да ги блокира и одложи проектите. Вклучувањето на локалните заедници, од друга страна, може да го забрза развојот и да избегне бариери како скапи судски спорови. Кога граѓаните се вклучени во рана фаза, на пример при изборот на локација, тие повеќе веруваат во процесот и го поддржуваат исходот. Регионот Бургенланд во Австрија е жив пример: за проектите за ветерна и соларна енергија, јавноста успешно била вклучена во процесите на просторно планирање развиени заедно со развивачите и невладините организации, поради што ниту еден проект не бил оспорен на суд.

Спротивставувањето на дезинформациите е сè поважно за јавната перцепција. Соларната енергија, на пример, понекогаш се гледа како конкурент на земјоделството за користење на земјиштето, иако во практиката далеку помалку од 1 отсто од земјиштето се очекува да се користи за производство на обновлива енергија дури и до 2040 година, а возможни се и комбинирани употреби на земјиште и море.