Нови правила за здравје на животните: казни до 6.000 евра за непочитување на биосигурноста

Македонија подготвува нов Закон за здравје на животните со кој се предвидуваат построги правила за контрола на болестите, поголема одговорност за одгледувачите и парични казни кои, според објавените информации за нацртот, достигнуваат до 6.000 евра. За сточарите тоа значи дека една заразена свиња, ненавремено пријавена болест или пропуст во заштитата на фармата може да предизвика штета што далеку ги надминува трошоците за превенција, а за државата дополнителни трошоци за справување со заразите.

Суштината на новото законско решение не се само казните. Се менува пристапот кон здравствената заштита на животните – наместо институциите и фармерите да реагираат дури кога заразата ќе се појави, акцентот се става на нејзиното навремено откривање, спречување и контролирање. Нацрт-законот, за кој на 28 октомври се одржа јавна расправа во Министерството за земјоделство, шумарство и водостопанство, треба да го усогласи домашното законодавство со европските правила.

Предвиден е поинтегриран систем за следење на здравствената состојба на животните, контрола на нивното движење, евиденција на одгледувалиштата и подобра размена на информации меѓу институциите, ветеринарите и одгледувачите. За земјоделците, тоа значи дека здравјето на добитокот сè повеќе ќе биде поврзано со начинот на кој го организираат и управуваат со своето производство. Идентификацијата и регистрацијата на животните, водењето евиденција, почитувањето на биосигурносните мерки и навременото пријавување сомнителни заболувања добиваат уште поголемо значење.

Колку може да чини една зараза покажува и примерот со африканската свинска чума, болест која со години претставува ризик за сточарството. Според Агенцијата за храна и ветеринарство, кај домашните свињи смртноста може да достигне и 100 проценти, а болеста не се лекува. Кога ќе се појави, мерките за нејзино спречување можат да вклучуваат забрана за движење на животните, нивно уништување, чистење и дезинфекција.

Ова не е само теоретска опасност. Според податоците што Агенцијата за храна и ветеринарство ги објави во февруари годинава, во текот на 2025 година биле регистрирани случаи на африканска свинска чума, што дополнително ја нагласува потребата од построга контрола и поголема одговорност на сите вклучени страни во синџирот на здравствена заштита на животните.

Новиот закон треба да обезбеди рамка во која превенцијата ќе биде приоритет, а не последица. За одгледувачите тоа значи поголеми обврски во секојдневното работење, но истовремено и поголема заштита од ризиците што една неконтролирана зараза може да ги предизвика врз целото производство и приходите на фармата.