Нови финансиски правила за домаќинствата: каматните стапки растат, долговите се поголеми

Американската централна банка ја зголеми основната каматна стапка за првпат по три години, со што опсегот се искачи на 3,75 отсто до 4,00 отсто, наспроти претходните 3,50 отсто до 3,75 отсто. Според економисти и финансиски експерти, финансиската состојба на многу Американци е далеку поинаква од времето кога стапките последен пат растеа, поради што им е потребен поинаков план за справување со повисоките камати.

Многу работи се променија откако Федералните резерви започнаа серија зголемувања на стапките на почетокот на 2022 година, која заврши кон крајот на 2023 година, но малку нешта станаа поевтини. Американците се подлабоко задолжени со висококаматни кредитни картички и плаќаат повисоки каматни стапки на потрошувачките кредити отколку тогаш. Мајк Рид, раководител за американска економија во RBC Capital Markets, изјави за MarketWatch дека ова зголемување „дефинитивно ќе ги погоди потрошувачите“, особено помладите потрошувачи и домаќинствата со пониски и средни приходи. Иако централната банка ги намалуваше стапките од крајот на 2024 до крајот на 2025 година, тоа не направи разлика во каматните плаќања на домаќинствата, рече Рид.

Приносите на државните обврзници, кои ги потпираат стапките на новите хипотеки, автомобилските кредити и другите форми на потрошувачки кредит, значително пораснаа од почетокот на 2022 година. Приносот на десетгодишната државна обврзница се движеше околу 5 отсто, далеку од нивото од 4 отсто на почетокот на војната во Иран кон крајот на февруари, но и значително над нивото од околу 2 отсто во март 2022 година. Покрај трошоците за задолжување, растат и цените на енергијата, предводени од рекордните цени на дизелот, додека конфликтите во Иран и Украина продолжуваат. Домаќинствата со студентски кредити имаат помалку простор за маневрирање откако плаќањата продолжија кон крајот на 2023 година.

Според експертите, планот за справување со зголемувањето на стапките овој пат треба да вклучи особено силен фокус врз управувањето со долговите на домаќинството, особено кај долговите со променлива стапка како кредитните картички. Метју Ченси, основач на Tax Alpha Companies, вели дека претходниот циклус бараше заклучување на евтин фиксен долг додека постоеше, додека сегашниот циклус бара намалување на променливото салдо. Рик Калер, основач на Advance Wellbeing Financial Therapy, смета дека правењето „инвентар на долгови“ е особено добар потег сега — тоа значи собирање на сите долгови за да се види вкупниот месечен износ, стапките и кои долгови имаат фиксни, а кои променливи трошоци за задолжување. Според него, најпрво треба да се платат долговите со највисоки стапки, што за многумина е токму кредитната картичка.

Годишните процентни стапки на кредитните картички се тесно поврзани со потезите на централната банка. Според податоците на Фед, просечната стапка на кредитна картичка со салдо била речиси 18 отсто во 2022 година, а сега е над 22 отсто, и покрај намалувањата оттогаш. Американците должеле околу 840 милијарди долари на кредитните картички во првиот квартал од 2022 година, додека сега долгот изнесува 1,26 трилиони долари. Чарли Вајз од TransUnion вели дека почетната точка сега е посилно задолжен потрошувач, поради што наоѓањето начини за намалување на салдата и користењето на кредитните картички што не можат месечно да се исплатат е уште поважно. Кај картичките за пренос на салдо, луѓето можат да го префрлат постоечкиот долг на нова картичка, при што каматата не се акумулира во определен период.