Нова когенеративна постројка во „Скопје Север“: 2,5 милиони евра за струја и топлина, но без гаранција за пониски сметки

Во поранешната Топлана „Скопје Север“ почна со работа нова когенеративна постројка вредна 2,5 милиони евра, пуштена во употреба на 12 септември, непосредно пред почетокот на новата грејна сезона. Постројката ја пушти во употреба компанијата „Теса енерџи“, а нејзината основна цел е поефикасно искористување на природниот гас преку истовремено производство на електрична и топлинска енергија.

Според податоците од изворот, двата генератори на постројката истовремено произведуваат 2,1 мегават електрична и 2,6 мегавати топлинска енергија. Топлината што се создава при производството на струја, наместо да се губи, ќе се испорачува во системот за греење. Тој систем снабдува околу 500 домаќинства и 14 институции во општините Чаир и Бутел.

Клучното прашање за корисниците е дали новата постројка ќе донесе и пониски сметки за греење. Одговорот, според изворот, засега не е едноставно потврден. Цените на топлинската енергија ги определува Регулаторната комисија за енергетика врз основа на признатите трошоци и приходи на операторот, што значи дека конечниот ефект врз тарифата зависи од повеќе фактори, а не само од техничките капацитети на новата постројка.

Од 1 август годинава цената за корисниците на „Енерџи Еколинк“, системот на поранешната „Скопје Север“, веќе беше зголемена во просек за 3,6 проценти. Новото производство ќе влегува во економиката на системот, но засега нема објавена пресметка колку конкретно би можело да ја намали тарифата за крајните корисници.

Произведената електрична енергија, според досегашните информации, може да се продава на слободниот пазар. Токму приходите од продажбата на струја и трошоците за природен гас ќе бидат важни за конечниот ефект од когенерацијата врз работењето на системот и врз цената што ја плаќаат домаќинствата и институциите.

Редакциска пресметка покажува дека доколку постројката работи со полна моќност 4.000 часа годишно, би можела теоретски да произведе околу 8,4 гигават-часови струја и 10,4 гигават-часови топлина. При 6.000 работни часа, количините би се зголемиле на околу 12,6 гигават-часови струја и 15,6 гигават-часови топлина. Сепак, како што се наведува, тоа е само математички модел врз основа на инсталираната моќност, а не прогноза или гаранција за реалното работење на постројката.

Новата постројка доаѓа во момент кога корисниците на системот во Чаир и Бутел веќе се соочуваат со повисоки сметки по августовското зголемување на цената на топлинската енергија. Иако когенерацијата технички овозможува поголема ефикасност и намалување на загубите, преминот од техничката можност до намалена тарифа за крајните корисници зависи од одлуките на Регулаторната комисија за енергетика и од комерцијалните резултати на операторот на слободниот пазар на струја.

Засега останува отворено прашањето дали и колку новата инвестиција од 2,5 милиони евра ќе се одрази врз сметките на околу 500 домаќинства и 14 институции што се снабдуваат од системот на поранешната „Скопје Север“. Првите реални показатели ќе бидат видливи по почетокот на грејната сезона и по објавувањето на следните одлуки за тарифите на топлинската енергија.