Нов закон за државната управа: појасни надлежности, јавна евиденција и проверка на институциите на секои пет години
Министерството за јавна администрација предлага нов начин на уредување на државната управа, со кој треба појасно да се поделат надлежностите меѓу институциите, да се воспостават правила за основање нови органи и редовно да се преиспитува дали тие се навистина потребни. Станува збор за Нацрт-законот за организација и работа на органите на државната управа, познат како ЗОРОДУ, кој беше разгледан на јавна дискусија на 21 октомври во Скопје.
Според изнесеното на дискусијата, нацрт-законот треба да утврди кој за што е надлежен и кој одговара за резултатите од работењето. За негово донесување ќе биде потребно двотретинско мнозинство во Собранието, што значи дека поддршката ќе мора да биде поширока од обичното парламентарно мнозинство.
Законот ги уредува односите меѓу Владата, министерствата, органите во нивниот состав, самостојните органи на државната управа и управните организации. Предложените решенија имаат за цел попрецизно да ги разграничат нивните функции и одговорности, со што би се намалиле преклопувањата што досега создавале проблеми во практиката.
Една од конкретните новини што се предвидуваат е воведување јавна евиденција за самостојните органи на државната управа. За нив законот предвидува и функционален и организациски преглед најмалку еднаш во пет години. Според Министерството, со тоа периодично би се проверувало дали институционалната поставеност одговара на реалните потреби, наместо да се создаваат тела што потоа остануваат без вистинска контрола.
Министерот за јавна администрација Горан Минчев оцени дека досегашниот систем создавал преклопени надлежности и недоволна отчетност, чии последици ги чувствувале граѓаните и компаниите. Како проблем ги посочи создавањето агенции, паралелни дирекции и комисии под влијание на политички договори, без јасна одговорност за нивното работење.
„Институциите не смеат да бидат инструмент за задоволување партиски или бирократски интереси“, порача Минчев на дискусијата. Според неговото објаснување, организацијата на управата треба да произлегува од јавниот интерес и од потребите на граѓаните, а не од политички или административни пресметки.
Во расправата се отвори и прашањето за односот меѓу политичкото раководство и професионалната администрација. Според Минчев, политичките раководства треба да ги определуваат политиките, додека администрацијата треба да работи професионално и стручно, што е еден од клучните принципи врз кои почива предложениот закон.
Предложените измени доаѓаат во момент кога прашањето за ефикасноста на јавната администрација е меѓу постојано присутните теми во јавноста, особено кога станува збор за основање нови институции и за нивната реална оправданост. Со воведувањето јавна евиденција и со задолжителната проверка на секои пет години, Министерството смета дека ќе се создаде основа за потранспарентно и поодговорно работење на државните органи.
Нацрт-законот сега е предмет на јавна дискусија, по што треба да помине низ собраниската процедура, каде што за негово усвојување ќе биде потребна поддршка од две третини од пратениците.