Неизвесна цена на струјата од јануари: ЕСМ пресметува, Владата ветува замрзнување, МЕПСО бара драстично поскапување на преносот

Новата цена на електричната енергија што домаќинствата во Македонија ќе ја плаќаат од јануари 2027 година сè уште е неизвесна, но растечките трошоци во енергетскиот сектор создаваат сериозен притисок врз сметките на граѓаните. Како што пренесува Рацин, клучната дилема во моментов е дали државата ќе успее да ја задржи сегашната цена или домаќинствата ќе се соочат со ново поскапување во зимскиот период, кога потрошувачката на струја е највисока.

Акционерското друштво за производство на електрична енергија ЕСМ веќе почна со пресметките за цената по која од јануари ќе ја продава електричната енергија на универзалниот снабдувач ЕВН Хоум. Сегашната цена изнесува 65 евра за мегават-час, а анализата со пресметките треба да биде доставена до Владата до средината на ноември. Токму од понудата на државните електрани во голема мера ќе зависи колкав ќе биде притисокот врз сметките на домаќинствата, бидејќи таа е еден од основните влезни параметри во формирањето на малопродажната цена.

Дополнителен сигнал за можни поскапувања е барањето на операторот на преносниот систем МЕПСО за зголемување на тарифата за пренос за 97,68 проценти. Ако ова барање биде целосно прифатено, тоа би можело да придонесе за раст на сметките, но од Рацин нагласуваат дека тоа не значи оти струјата за граѓаните ќе поскапи за истиот процент. Конечниот ефект врз сметките ќе зависи и од другите компоненти на цената, вклучително и од трошоците за производство и за дистрибуција на електричната енергија.

Владата најави дека ќе се обиде да ја задржи цената непроменета и по Нова година, но од Рацин потсетуваат дека ова ветување сè уште не е конечна одлука. Регулаторната комисија за енергетика треба да оцени кои трошоци се оправдани и колкав дел од барањата на енергетските компании ќе биде прифатен, што значи дека конечната одлука за цената ќе биде резултат на независна регулаторна проценка, а не само на владината намера.

За граѓаните, кои веќе се соочуваат со високи трошоци за храна, домување и греење, дури и умерено зголемување на сметките за струја може да значи дополнително стеснување на семејниот буџет. Токму затоа, како што се нагласува, клучното прашање не е само дали струјата ќе поскапи, туку и кој ќе го преземе товарот од растечките енергетски трошоци — дали домаќинствата, државата или енергетските компании.

Во следните недели ќе стане појасно дали државата ќе успее да го ограничи притисокот врз домаќинствата. Рокот што го даваат од Рацин е јасен: анализата на ЕСМ треба да пристигне до средината на ноември, по што следи проценката на Регулаторната комисија за енергетика и одлуката за цената што ќе важи од јануари 2027 година. До тогаш, граѓаните остануваат со неизвесност дали зимската сметка за струја повторно ќе биде потешка за нивните семејни буџети.