НБРМ од декември ги скратува роковите и ги намалува лимитите за задолжување на граѓаните
FinPortal.mk · 5.10.2026 г.
Народната банка на Република Македонија од 1 декември 2026 година воведува нови ограничувања во кредитирањето на населението, со кои значително се стеснуваат условите под кои граѓаните ќе можат да се задолжуваат за домување и за потрошувачка. Според новата одлука, станбените кредити, освен оние наменети за прво купување сопствено живеалиште, ќе можат да се отплаќаат најмногу 25 години наместо досегашните 30 години, додека кај хипотекарните потрошувачки кредити рокот на отплата се скратува од 20 на 15 години. Паралелно со тоа, се намалува и максималниот дозволен однос меѓу месечните отплати на кредитите и приходот на должникот, познат како ДСТИ. За денарските кредити тој лимит се намалува од 50 на 45 проценти, а за кредитите со валутна компонента од 45 на 40 проценти. За оние граѓани што првпат купуваат сопствен дом, досегашните лимити и рокот од 30 години остануваат непроменети. Иако на прв поглед ова изгледа како техничка банкарска одлука, таа всушност може директно да влијае врз тоа кој ќе може да купи стан, колку ќе може да позајми и колкава месечна рата ќе плаќа. Причината за ваквата мерка е темпото на кредитирање. Во првата половина од 2026 година кредитите на населението растеле со годишна стапка од 12,2 проценти, наспроти 11,2 проценти во 2025 година. Но, како што се наведува, многу поважно е што станбените кредити растат уште побрзо — со стапка од 16,6 проценти. Токму таа бројка треба да се гледа заедно со растот на цените на становите, бидејќи кога недвижностите поскапуваат, а кредитирањето истовремено забрзува, се создава опасен механизам во кој граѓанинот мора да позајми сè повеќе за да купи ист квадрат, а банката има поголема изложеност кон имот чија цена веќе пораснала. Народната банка токму затоа ги користи макропрудентните мерки — не затоа што денес има банкарска криза, туку за да спречи создавање на услови за прегревање на пазарот и прекумерно задолжување на домаќинствата. Со овие мерки централната банка не ги затвора целосно славините за кредитирање