Научници предупредуваат: Слабеењето на атлантската циркулација носи екстремен студ и суши во Европа

Европските влади започнаа подготовки за потенцијален колапс на клучните океански струи во северниот дел на Атлантскиот Океан, откако новите научни предупредувања покажаа дека системот слабее значително побрзо од очекувањата. Станува збор за океанскиот систем познат како АМОК, кој пренесува топла вода кон север и го спречува длабокото замрзнување на европскиот континент, а кој поради глобалното затоплување бележи сериозни нарушувања. Доколку циркулацијата целосно запре, Европа ќе се соочи со нагло опаѓање на температурите, екстремни суши и пад на земјоделското производство.

Мерењата на површинските температури на водата јужно од Гренланд открија постојана маса на необично студена вода. Океанографите оваа појава ја нарекуваат „студена дамка“ и таа претставува директен показател дека топлата вода од југот повеќе не пристигнува со вообичаениот интензитет. Според податоците од северниот дел на Атлантикот, океанот се лади забрзано, што според научниците носи драстични суши и земјоделски колапс.

Клучен фактор за ваквата состојба е топењето на ледениот појас на Гренланд, кое внесува огромни количества слатка вода во океанот. Со тоа паѓа густината на морската вода, што го спречува нејзиното тонење и го блокира природниот механизам на циркулацијата. Токму ова тонење на густата, солена вода е моторот што ја одржува циркулацијата во движење, а неговото блокирање значи дека системот повеќе не може да функционира како досега.

Владите од Рејкјавик до Хаг веќе ги разгледуваат ризиците преку своите кризни тела, што покажува дека проблемот не е само локален, туку дека претставува безбедносно и економско прашање за целиот континент. Математичките симулации покажуваат дека падот на температурите на северот ќе дојде заедно со драстично поместување на тропските врнежи кон југ. Прекинот на циркулацијата ќе предизвика пад на просечните температури низ северна и западна Европа за неколку степени, но паралелно ќе донесе суви зими и непредвидливи ветрови.

Ваквите услови директно ја загрозуваат европската жетва. Посевите со пченица, пченка и јачмен би претрпеле штети што ниту едно современо осигурување не може да ги покрие, што дополнително ја зголемува ранливоста на земјоделскиот сектор и на синџирите за снабдување со храна. Скандинавските земји и Британија ќе претрпат најголем студен удар, додека крајбрежните градови долж западниот брег ќе видат забрзан пораст на морското ниво, бидејќи водата што претходно струеше кон север ќе се акумулира во јужните делови на Атлантикот.

Научните предупредувања доаѓаат во момент кога последиците од климатските промени веќе се чувствуваат низ цела Европа, а подготовките на владите од Рејкјавик до Хаг покажуваат дека колапсот на атлантските струи веќе не се третира како далечна теоретска можност, туку како ризик за кој треба да се биде подготвен. Доколку системот АМОК продолжи да слабее со сегашното темпо, екстремниот студ, сушите и падот на земјоделското производство би можеле да станат новата реалност за голем дел од континентот.