Најк од врвот на спортската индустрија до најниско берзанско ниво во повеќе од една деценија

Компанијата Најк, која со децении важеше за најмоќен спортски бренд во светот, се најде во ситуација каква што нејзините инвеститори не паметат повеќе од дванаесет години. На последното затворање на Волстрит, на 11 септември, акцијата на Најк вредеше 36,80 долари, што е драстичен пад во споредба со почетокот на ноември 2021 година кога достигнуваше 177,51 долар. Тоа претставува пад од околу 79 проценти, бројка што тешко може да се замисли за компанија која некогаш беше синоним за раст и иновација.

Уште повпечатлива е промената во пазарната капитализација на компанијата. Од приближно 281 милијарда долари во ноември 2021 година, Најк денес вреди околу 55 милијарди долари. Со други зборови, за помалку од пет години од берзанската вредност на компанијата исчезнаа околу 226 милијарди долари. Овој пад е толку голем што има и симболична последица за самиот статус на брендот на американскиот пазар.

Од 21 септември Најк ќе биде отстранет од индексот S&P 100, индекс во кој се наоѓаат дел од најголемите американски корпорации. Компанијата ќе остане во поширокиот S&P 500, но по речиси две децении повеќе нема да биде меѓу компаниите што S&P ги смета за репрезентативни за американскиот „мегакап“ сегмент. Ова отстранување е јасен сигнал дека пазарот повеќе не го гледа Најк како компанија која ги диктира трендовите во својот сектор.

Но, и покрај ваквите катастрофални берзански резултати, Најк не е компанија пред финансиски колапс. Напротив, и натаму е најголемиот светски продавач на спортска обувка и облека и генерира десетици милијарди долари приходи. Проблемот е друг: Најк веќе не расте како Најк, а пазарот одамна плаќаше висока цена за неговата способност постојано да создава раст, иновации и производи што конкуренцијата мора да ги следи.

Во фискалната 2026 година компанијата оствари приходи од 46,4 милијарди долари. Тоа е речиси исто како претходната година, но значително под 51,36 милијарди долари од фискалната 2024. Кога ќе се тргнат ефектите од девизните курсеви, приходите во 2026 година се намалени за два проценти. Многу посериозна е сликата кај профитот. Во фискалната 2024 година Најк заработи 5,7 милијарди долари, што покажува колку брзо се влошила профитабилноста на компанијата во само неколку години.

Ситуацијата во која се најде Најк е резултат на повеќе фактори кои се преклопуваат. Конкурентите освојуваат делови од пазарот, инвеститорите ја губат трпеливоста, а акцијата се спушти на нивоа невидени повеќе од една деценија. Некогаш беше речиси незамисливо Најк да трча по конкуренцијата. Компанијата беше таа што ги диктираше трендовите, ги имаше за рекламни модели апсолутно најголемите спортски ѕвезди, создаваше модели за кои купувачите чекаа во редици и беше еден од најмоќните брендови во светот. Денес, ситуацијата е речиси обратна.

Она што го прави овој случај особено интересен е фактот што Најк не е компанија која се соочува со финансиска криза во класична смисла. Таа сè уште генерира огромни приходи и останува лидер по продажба во својата категорија. Но, пазарот не плаќа за големина сама по себе, туку за раст и за способност да се создаваат нови трендови. Токму таа способност, која со години беше главен адут на Најк, сега изгледа дека е изгубена.

Падот на акцијата од 177,51 долар во ноември 2021 година на 36,80 долари на 11 септември претставува еден од најдраматичните пресврти во историјата на една глобална спортска компанија. За инвеститорите кои веруваа дека Најк е сигурна долгорочна инвестиција, ова е болно потсетување дека дури и најсилните брендови можат да ја загубат својата берзанска привлечност кога ќе престанат да растат.

Од 21 септември, кога Најк официјално ќе биде отстранет од S&P 100, компанијата ќе мора да најде нов начин да им докаже на инвеститорите дека може повторно да расте. Прашањето што останува отворено е дали Најк може да ја врати својата некогашна моќ или ова е почеток на нова ера во која спортскиот гигант повеќе нема да биде тој што ги диктира правилата.