Националниот дата центар ќе никне кај Бунарџик, со фотонапонска централа во втора фаза

Националниот дата центар ќе се гради на локација кај Бунарџик, во близина на Скопје, најави министерот за дигитална трансформација Стефан Андоновски. Според него, станува збор за државно земјиште кое во моментот не се користи за земјоделство или за други намени, а се наоѓа веднаш до една од индустриските развојни зони. Министерот појасни дека веќе се водат разговори со потенцијални финансиери на проектот, додека во Министерството за транспорт се разговара за утврдување на потребната процедура за употреба на локацијата.

„Локацијата ќе биде во близина на Скопје, веднаш до една од индустриските развојни зони. Тоа е државно земјиште што не се употребува за земјоделство или за нешто друго, така што овој простор ќе го искористиме. Во близина веќе се изградени фотонапонски централи. Планираме и ние во втора фаза покрај дата центарот да изградиме и фотонапонска централа, со која што од 30 до 40 проценти од потрошувачката на електрична енергија ќе ја искористиме од фотонапонската централа“, изјави Андоновски.

Министерот за дигитална трансформација очекува до крајот на годината да биде донесена и националната стратегија за вештачка интелигенција. Како една од активностите на стратегијата се размислува за донесување на закон за употреба на вештачката интелигенција. Според Андоновски, целта не е регулирање на производството или на создавањето на вештачка интелигенција, туку правилното етичко и принципиелно користење за добро на вештачката интелигенција.

„Очекувам дека до крајот на годината ќе ја донесеме. Една од активностите на стратегијата размислуваме да биде донесување на закон за употреба на вештачката интелигенција. Значи, не регулирање на производството или на создавањето на вештачка интелигенција, туку повеќе на правилното етичко и принципиелно користење за добро на вештачката интелигенција“, рече министерот Андоновски.

Во врска со процесот на подготовка на стратегијата, Андоновски најави дека утре во Министерството за дигитална трансформација ќе се одржи состанок на работната група, по што драфт верзијата ќе биде ставена на ЕНЕР, а потоа ќе бидат организирани и неколку јавни дебати. Со тоа, како што посочи, ќе се обезбеди поширока вклученост на засегнатите страни во креирањето на рамката за развој и употреба на вештачката интелигенција во земјата.

Проектот за национален дата центар претставува значаен чекор во дигиталната инфраструктура на државата, имајќи предвид дека вакви капацитети се основа за складирање и обработка на податоци, како и за развој на дигитални услуги. Локацијата кај Бунарџик, со оглед на близината на индустриската развојна зона и постојните фотонапонски централи, според најавите, овозможува поврзување на енергетската и дигиталната инфраструктура во еден интегриран проект. Планираната фотонапонска централа во втората фаза треба да покрие значителен дел од енергетските потреби на дата центарот, што е во согласност со насоките за користење на обновливи извори на енергија.

Од Министерството за дигитална трансформација засега не откриваат детали за вкупната вредност на инвестицијата, ниту за точниот рок за почеток на градежните работи, но министерот Андоновски потврди дека разговорите со потенцијалните финансиери се во тек. Дополнително, процедуралните прашања поврзани со употребата на државното земјиште се разгледуваат во соработка со Министерството за транспорт, што е предуслов за формално отпочнување на проектот.

Стратегијата за вештачка интелигенција и законот за нејзина употреба, пак, треба да ја постават правната и етичката рамка во која ќе се развиваат технологиите во земјата. Според најавите, фокусот ќе биде ставен на одговорна употреба, транспарентност и заштита на интересите на граѓаните, наместо на ограничување на развојот на самата технологија. Јавните дебати што ќе следат по состанокот на работната група треба да овозможат вклучување на стручната јавност, приватниот сектор и граѓанските организации во обликувањето на конечниот текст.

Со најавата за изградба на националниот дата центар кај Бунарџик и со подготовката на стратегијата за вештачка интелигенција, Министерството за дигитална трансформација ги поставува темелите на две поврзани цели — зајакнување на дигиталниот суверенитет и создавање услови за одговорен технолошки развој. Останува да се види дали предвидените рокови, меѓу кои и донесувањето на стратегијата до крајот на годината, ќе бидат исполнети, како и какви услови ќе понудат потенцијалните финансиери за реализација на проектот.