Национален дата-центар од 20 милиони евра: што всушност ќе добијат граѓаните од оваа инвестиција?

Државата планира да изгради национален дата-центар чија вредност се проценува на околу 20 милиони евра, но во јавната дебата за овој проект речиси и да не се зборува за она што граѓаните најмногу ги интересира — дали ќе добијат побрзи и поедноставни административни услуги. Како што беше посочено, на граѓаните не им е потребно да знаат колку сервери ќе има во националниот дата-центар, колкава ќе биде неговата инсталирана моќност или колку институции ќе ги преселат своите системи во него. Нив ги интересира нешто многу попрактично: дали побрзо ќе добијат извод, дали ќе можат да завршат административна постапка без да одат на шалтер, дали ќе престанат да носат документи што државата веќе ги поседува и дали нивните лични податоци ќе бидат побезбедни.

Токму тоа недостига во јавната дебата за националниот дата-центар, се наведува во анализата на темата. Се зборува за дигитална инфраструктура, безбедност, владини системи и технолошки развој, но многу помалку за непосредната корист за граѓаните. А ако станува збор за јавна инвестиција проценета на околу 20 милиони евра, прашањето за резултатите не е споредно — тоа треба да биде во центарот на проектот.

Министерот за дигитална трансформација, Стефан Андоновски, на 3 ноември соопшти дека физибилити-студијата за националниот дата-центар е завршена, а Владата бара финансиски партнери. Паралелно се работи на урбанизацијата на земјиштето и на проектната документација, со очекување изградбата да почне во 2027 година. Но, меѓу завршената студија и објектот што ќе почне да работи има уште неколку важни чекори, се наведува во текстот. А меѓу изграден дата-центар и подобри јавни услуги има уште поголем јаз: институциите мора да ги поврзат своите системи, да ги променат постапките и да овозможат граѓаните навистина да ги користат дигиталните услуги.

Најнепосредната придобивка што граѓаните би можеле да ја почувствуваат е поефикасна администрација. Но, таа нема да произлезе само од тоа што државните податоци ќе бидат сместени во една модерна инфраструктура, туку од поврзувањето на институциите и од промената на постапките што ќе им овозможат на граѓаните да ги користат дигиталните услуги без непотребни посети на шалтери и без носење документи што државата веќе ги има.

Проектот, според изнесеното, сè уште е во фаза на подготовка — со завршена физибилити-студија, барање финансиски партнери, урбанизација на земјиштето и изработка на проектна документација. Очекувањето е изградбата да започне во 2027 година, но клучното прашање останува дали и кога граѓаните ќе ги почувствуваат конкретните придобивки од оваа инвестиција вредна околу 20 милиони евра.