ММФ: Вештачката интелигенција го зафаќа пазарот на труд како „бавно движечка цунами“ — најранливи се младите

Директорката на Меѓународниот монетарен фонд, Кристалина Георгиева, предупреди дека вештачката интелигенција го зафаќа глобалниот пазар на труд како „бавно движечка цунами“, при што најголем ризик имаат младите што штотуку влегуваат на пазарот на трудот. Според неа, токму младите луѓе се први на удар, бидејќи вообичаено би почнувале од рутински и повторливи работи и оттаму би напредувале по хиерархијата. „Не мислам дека некој млад човек сака да биде бариста во кафуле како своја професионална иднина“, рече Георгиева на панел дискусија.

На истиот панел, претседателот на Сингапур, Тарман Шанмугаратнам, кој е копретседавач на Советот за работни места при Светската банка, повика владите да ги претворат мерките за поддршка од „кризните времиња“ во постојан инструмент за вработување млади. Според него, она што владите го правеле за време на пандемијата на ковид-19, а во некои случаи и за време на глобалната финансиска криза, сега треба да се смета не како кризна мерка, туку како дел од структурните политики. Тоа подразбира соработка со приватниот сектор и поттикнување на фирмите да вработуваат свежи дипломци, бидејќи „првото скалило во вработувањето, првата работа по дипломирањето, сега има помала побарувачка“.

Претседателот на Светската банка, Аџај Банга, проценува дека 1,2 милијарди млади луѓе ќе наполнат 18 години во следните 15 години, а приватниот сектор, кој веќе создава меѓу 75 и 85 отсто од работните места во секоја земја, ќе мора да ги апсорбира најголемиот дел од нив. Улогата на владите е да го овозможат тоа преку изградба на инфраструктура, креирање политики и „намалување на ризикот“ за приватниот капитал. „Приватниот капитал е тој што создава работни места“, рече Банга.

ММФ проценува дека околу 40 отсто од работните места во светот на крајот ќе бидат „проширени, намалени или елиминирани“. Изложеноста е околу 60 отсто во развиените економии и 23 отсто во земјите со низок приход, но, како што истакна Георгиева, посиромашните земји не се во подобра положба — тоа е „само затоа што вештачката интелигенција е подалеку“ од нив.

Притисокот е највидлив во технолошката индустрија. Шанмугаратнам наведе дека во САД „за првпат во еден век побарувачката за дипломци е намалена“, а премијата во платата за универзитетска диплома исто така се намалува. Без соодветна реакција, една генерација дипломци губи повеќе од една година вештини, што значи и губење на довербата во иднината.

Вештачката интелигенција е и главен двигател што го потпира растот оваа година. Инвестициите и трговијата поврзани со неа го подигнаа производството во неколку економии, помагајќи глобалната експанзија да остане близу 3 отсто и покрај шокот во снабдувањето со енергија. Георгиева проценува дека усвојувањето на вештачката интелигенција може да го зголеми растот за 0,5 до 1 процентен поен во развиена Азија и за 0,2 до 0,8 процентни поени во Азија во развој. Сепак, Шанмугаратнам предупреди дека растот сам по себе не мора да значи и создавање работни места, наведувајќи дека Кина, Индија и Југоисточна Азија во развој „растат доста добро, но создавањето работни места е слабо“.