ММФ предупредува: вештачката интелигенција, енергетиката и рекордниот долг создаваат опасна комбинација за светската економија

Меѓународниот монетарен фонд (ММФ) предупреди дека светската економија се соочува со опасна комбинација од три меѓусебно поврзани ризици — нерамномерниот развој на вештачката интелигенција, долгорочната енергетска криза и рекордно високото ниво на јавен долг. Предупредувањето доаѓа пред собирот на водечките светски економски претставници следната недела, а директорката на ММФ, Кристалина Георгиева, ги повика владите ширум светот итно да одговорат на овие предизвици.

Георгиева во подготвениот говор што го изнесе во средата во Сингапур, пред годишните состаноци на ММФ и Светската банка во Бангкок следната недела, истакна дека забрзаното инвестирање во развојот на вештачката интелигенција го поттикнува растот, но тој раст е ограничен само на неколку земји. Според неа, бумот на инвестициите во вештачката интелигенција ја поттикнува инфлацијата, а на истиот притисок влијаат и енергетските и прехранбените шокови, како и тарифите, трошоците за одбрана и високиот јавен долг.

ММФ оценува дека притисокот врз снабдувањето со клучни суровини поради конфликтите на Блискиот Исток и Украина ќе продолжи и во 2027 година. Во исто време, зголемените приноси на обврзниците ги оставија презадолжените влади под зголемен буџетски притисок. Георгиева ги нарече развиените економии „најголеми престапници“ кога станува збор за проблемот со високиот долг.

Директорката на ММФ ги повика централните банки да заземат „внимателно рестриктивен став“ во услови на ваквите ризици. Таа оцени дека земјите кои се навикнати на големи буџетски дефицити очекуваат „многу тешки политички избори“.

Еднонеделниот собир на водечките министри за финансии и гувернерите на централните банки во Бангкок се одржува во услови на турбуленции на пазарите на државниот долг. Приносите на американските, европските и јапонските обврзници достигнаа највисоки нивоа во последните децении. Според Институтот за меѓународни финансии, вкупниот светски долг сега надминува 365 билиони долари.

Георгиева потсети дека креаторите на економската политика имаа релативно лесен период во претходните 17 години, бидејќи сето тоа време каматните стапки беа пониски од стапката на раст на бруто домашниот производ. „Повисоките камати сега ставаат крај на тоа“, рече таа.

Спротивно на притисоците врз државните финансии, бранот инвестиции во вештачката интелигенција и очекувањата за економските придобивки што ќе ги донесе продолжуваат да ги туркаат акциите до нови рекорди и им овозможија на азиските производители на чипови и друга опрема рекорден извоз. Сепак, распродажбата на обврзниците започна откако САД и Израел го нападнаа Иран, што дополнително ги засили неизвесностите на глобалните пазари.

Комбинацијата од високи каматни стапки, растечки долг и нерамномерен технологиски развој, според ММФ, создава средина во која креаторите на економската политика мора внимателно да ги балансираат мерките за поддршка на растот со потребата од фискална дисциплина. Георгиева предупреди дека високиот јавен долг, тарифите и трошоците за одбрана можат дополнително да ја поттикнат инфлацијата, што ги прави одлуките на централните банки уште посложени.

Годишните состаноци на ММФ и Светската банка во Бангкок следната недела ќе бидат клучна можност за светските економски лидери да разговараат за овие ризици и да побараат заеднички одговори на предизвиците што ги носи нерамномерниот развој на вештачката интелигенција, енергетската нестабилност и рекордниот светски долг.