ММФ предупредува: приносите на државните обврзници може нагло и неконтролирано да пораснат

Меѓународниот монетарен фонд предупреди дека приносите на државните обврзници би можеле да пораснат на неконтролиран начин, бидејќи растечката инфлација, зголемениот долг и задолжувањето поврзано со вештачката интелигенција вршат притисок врз пазарите на суверени обврзници. Предупредувањето е објавено во најновиот извештај на Фондот за глобална финансиска стабилност, претставен во Бангкок, Тајланд, каде оваа недела се одржуваат годишните средби на ММФ и Светската банка, на кои учествуваат повеќе од 18.000 делегати.

Според извештајот, приносите на државните обврзници во неколку развиени економии се искачиле на највисоки нивоа во повеќе децении. Како причини се наведени повисоките трошоци за енергија поради конфликтот на Блискиот Исток и очекувањата за построги монетарни услови, бидејќи централните банки се обидуваат да ја ограничат инфлацијата што повторно се засилува. Фондот предупредува на „нагло зголемување на приносите на суверените обврзници“ и оценува дека високото ниво на долг и ризиците од рефинансирање го прават пазарот на обврзници подложен на почести фискални и инфлациски шокови.

ММФ минатата недела предупреди дека глобалниот јавен долг достигнал ниво блиску до највисокото од Втората светска војна и дека е на пат наскоро да го надмине 100 отсто од БДП. Во извештајот се наведува дека влијанието би можело да биде сериозно поради основната важност на пазарите на суверени обврзници. Наглиот раст на приносите би ја намалил вредноста на средствата преку повисоките дисконтни стапки, вклучително и на средствата поврзани со вештачката интелигенција, и би ја намалил вредноста на државните обврзници што се користат како колатерал.

Како дополнителен извор на притисок се наведува експоненцијално растечкото задолжување на компаниите за вештачка интелигенција, кои им конкурираат на суверените обврзници за вниманието на инвеститорите. Според извештајот, учеството на големите технолошки компании во глобалната емисија на обврзници со инвестициски рејтинг пораснало на 10 отсто од помалку од 1 отсто од 2024 година. Технолошките гиганти, меѓу кои и компаниите на Алфабет и Мета, како и лабораториите за вештачка интелигенција, оваа година собрале стотици милијарди долари преку задолжување.

Од позитивна страна, ММФ оценува дека мерките за ликвидност остануваат стабилни во САД, Европа и Обединетото Кралство и дека функционирањето на пазарот „е уредно“. Сепак, според извештајот, преостанатиот левериџ на хеџ-фондовите го остава пазарот „подложен на неконтролирано затворање на позициите“. Учеството на хеџ-фондовите во американските државни обврзници пораснало на околу 9 отсто во 2025 година од околу 4 отсто во 2022 година. Јапонија е исклучок кога е во прашање ликвидноста, која „продолжува да се влошува“ на пазарот на државни обврзници поради зголемената нестабилност на приносите. Фондот ги повика управувачите со долгот да ги продолжат роковите на достасување, предупредувајќи дека ризикот од рефинансирање може да се влоши со стратегии што масовно заменуваат долгорочен долг со краткорочно задолжување.