ММФ предупредува: Глобалниот јавен долг на пат кон 100 отсто од БДП, каматните плаќања ги задушуваат буџетите

Меѓународниот монетарен фонд (ММФ) упати сериозно предупредување дека глобалниот јавен долг се приближува до ниво од 100 отсто од светскиот бруто-домашен производ, што претставува историски рекорд и претставува растечка закана за фискалната стабилност на многу земји. Според оценката на Фондот, каматните плаќања по основ на овој долг сè повеќе ги оптоваруваат националните буџети, намалувајќи го просторот што владите го имаат на располагање за инвестиции, социјални програми и одговор на економски шокови.

Претставниците на ММФ истакнаа дека задолженоста расте со забрзано темпо во услови на повисоки каматни стапки, што значи дека трошоците за сервисирање на долгот повеќе не се занемарливи како во периодот на ниски камати. Оваа комбинација на висок долг и поскапо задолжување создава притисок врз јавните финансии, особено во земјите со ограничени фискални резерви и слаб економски раст.

Според предупредувањето, каматните плаќања веќе зафаќаат значителен дел од државните приходи во многу економии, што ги принудува владите да избираат помеѓу намалување на расходите, зголемување на даноците или дополнително задолжување. Ваквата ситуација, оценува Фондот, ја намалува способноста на државите да реагираат на идни кризи и може да го забави долгорочниот економски раст.

ММФ потенцираше дека патот кон одржливост на јавниот долг бара дисциплинирана фискална политика, постепено намалување на дефицитите и создавање фискални резерви во периоди кога економските услови го дозволуваат тоа. Фондот предупреди дека одложувањето на реформите само ќе ги зголеми трошоците подоцна и ќе ја направи корекцијата поболна.

Оваа оценка доаѓа во момент кога многу земји ширум светот се соочуваат со зголемени барања за јавни расходи, од одбрана и енергетска безбедност до здравство и инфраструктура, што дополнително го затегнува фискалниот простор. Комбинацијата на високи потреби за трошење и растечки товар од камати ги става владите во тесна позиција, бидејќи секое ново задолжување станува сè поскапо.

ММФ апелираше до креаторите на политиките навремено да ги преземат потребните чекори за консолидација на јавните финансии, да ја зајакнат довербата на пазарите и да избегнат ситуации во кои сервисирањето на долгот ќе ги истисне клучните развојни инвестиции. Според Фондот, само координирана и кредибилна фискална стратегија може да го запре трендот на растечка задолженост и да обезбеди стабилна основа за иден раст.

Предупредувањето на ММФ доаѓа како потсетник дека глобалната должничка слика не е само статистички показател, туку прашање со директни последици врз секојдневниот живот на граѓаните, бидејќи високите каматни плаќања ги намалуваат средствата достапни за јавни услуги и развојни проекти. Доколку трендот продолжи, многу земји ќе мора да донесат тешки одлуки за приоритетите во своите буџети.