ММФ: Долгот, енергијата и вештачката интелигенција истовремено вршат притисок врз светската економија
Автор: Редакција на FinPortal.mk ·
Светската економија навлегува во период во кој неколку големи притисоци дејствуваат истовремено — висок јавен долг, поскапа енергија, инфлациски ризици и огромен инвестициски бран поврзан со вештачката интелигенција. Управната директорка на Меѓународниот монетарен фонд, Кристалина Георгиева, предупреди дека владите имаат сè помал простор да ги одложуваат тешките одлуки, особено кога трошоците за задолжување остануваат високи. Пораката доаѓа непосредно пред годишните состаноци на ММФ и Светската банка во Бангкок. Во фокусот на предупредувањето не е еден изолиран ризик, туку начинот на кој долгот, енергијата и технолошката трка почнуваат меѓусебно да се засилуваат. Државите треба да финансираат социјални потреби, одбрана, инфраструктура и енергетска сигурност, додека истовремено плаќаат сè поскап долг и се обидуваат да не ја разгорат инфлацијата. Според податоците и проценките на ММФ за глобалните јавни финансии, светскиот јавен долг во последните години повторно се движи кон границата од 100 проценти од глобалниот БДП. Во април Фондот процени дека тој може да го достигне тоа ниво до 2029 година, додека поновите оценки укажуваат дека задолженоста веќе е близу историски високи нивоа. Проблемот не е само во големината на долгот. Високите каматни стапки значат дека сè поголем дел од буџетските приходи оди за сервисирање на претходните задолжувања. Тоа го стеснува просторот за образование, здравство, инфраструктура и поддршка на граѓаните во периоди на нови економски потреси. Долгот сам по себе не е доказ за лоша економска политика, но неговата цена станува многу повидлива кога каматите растат, а економскиот раст не создава доволно нов приход. Вториот притисок доаѓа од енергијата. Георгиева предупреди дека високите цени предизвикани од војната на Блискиот Исток можат да се задржат и по евентуално смирување на конфликтот. Причините се пошироки од самите борбени дејства: нарушените текови на снабдување, потребата земјите повторно да ги наполнат резервите и скапата енергија