Младите во ЕУ сè уште тешко до самостоен дом: просечна возраст за напуштање на родителскиот дом 26,3 години

Младите луѓе во Европската Унија сè уште доцна го напуштаат родителскиот дом и често живеат во услови на пренатрупаност или со високи трошоци за домување, покажуваат најновите податоци на Евростат за 2025 година.

Според податоците, просечната возраст на која луѓето во ЕУ го напуштиле родителскиот дом во 2025 година изнесувала 26,3 години. Разликите меѓу земјите-членки се значителни — од 31,5 години во Хрватска до 21,3 години во Финска.

Највисоки просеци, од 30 години или повеќе, се забележани во Хрватска (31,5), Словачка и Грција (по 30,9), како и во Шпанија и Италија (по 30,2). На спротивниот крај, најниски просеци, сите под 23 години, се регистрирани во Финска (21,3), Данска (21,8), како и во Естонија и Литванија (по 22,7). Состојбата во земјите на двата краја од овој опсег вообичаено останува стабилна со текот на времето, што отсликува различни практики за заедничко живеење на генерациите.

Податоците покажуваат и дека 26,9 отсто од младите на возраст од 15 до 29 години во ЕУ живееле во пренатрупани домаќинства, наспроти 16,8 отсто од вкупното население. Стапката на пренатрупаност кај младите е за 0,4 процентни поени повисока од 2024 година, а во секоја земја од ЕУ младите имале поголема веројатност од вкупното население да живеат во пренатрупани домаќинства. Разликата изнесува 10,1 процентен поен.

Истовремено, 9,1 отсто од луѓето на возраст од 15 до 29 години живееле во домаќинства што трошеле 40 отсто или повеќе од расположливиот доход за домување, наспроти 7,7 отсто кај вкупното население.

Евростат наведува дека младите во ЕУ следат многу различни патишта кон станбена самостојност. Во земјите каде што подоцна го напуштаат родителскиот дом, пренатрупаноста често е почеста појава. Таму каде што заминуваат порано, поголем дел од младите може да се соочат со преоптовареност со трошоците за домување. Сепак, оваа врска може да биде посложена и се разликува речиси од земја до земја.

Неколку фактори можат да влијаат на одлуката за напуштање на домот, меѓу кои партнерската врска, состојбите на пазарот на труд, културните норми и финансиските аспекти поврзани со трошоците за домување и вкупните трошоци за живот.

Кога младите се разгледуваат во потесни возрасни групи, се појавуваат неколку обрасци. Во Хрватска, Италија, Шпанија, Словачка, Полска и Кипар, повеќе од 95 отсто од лицата на возраст од 16 до 19 години и 60 отсто од оние на возраст од 20 до 24 години живееле со родителите или придонесувале кон, односно имале корист од приходот на домаќинството. На спротивниот крај, во Шведска, Данска и Финска, помалку од 93 отсто од лицата на возраст од 16 до 19 години живееле со родителите или придонесувале кон, односно имале корист од приходот на домаќинството. Кај лицата на возраст од 20 до 24 години, тие удели изнесувале 42,7 отсто во Шведска, 26,3 отсто во Данска и 22,3 отсто во Финска. Овие три земји имале и најниски удели кај лицата на возраст од 25 до 29 години: 5,4 отсто во Данска, 5,5 отсто во Финска и 10,5 отсто во Шведска.

Стапката на пренатрупаност претставува процент од населението што живее во пренатрупано домаќинство. Лице се смета дека живее во пренатрупано домаќинство ако тоа нема доволно простории за големината и составот на домаќинството.