Миноски: Јавниот долг на 60 отсто од БДП е сериозен аларм за македонската економија

Поранешниот министер за финансии Кирил Миноски предупреди дека јавниот долг на ниво од 60 проценти од бруто домашниот производ за држава која се наоѓа на степен на економски развој како Македонија треба да претставува сериозен сигнал за загриженост. Според него, неопходно е да се послушаат препораките на меѓународните финансиски институции и да се тргне кон фискална консолидација со која ќе се намалуваат дефицитите и ќе се намалува јавниот долг.

Миноски ова го изјави во вечерашната дебата во емисијата „Топ тема“ на ТВ Телма, каде што се разговараше за состојбата со јавните финансии и задолженоста на државата. Тој оцени дека е факт оти Македонија и во иднина ќе треба да продолжи да се задолжува, но дека суштинското прашање не е дали ќе се задолжуваме, туку што се финансира со тоа задолжување.

„Факт е дека ние и во иднина ќе треба да продолжиме да се задолжуваме, меѓутоа едно сериозно прашање е што финансираме со тоа задолжување, кои се наши приоритети и дали ние сме фокусирани на структурни промени во економијата кои што евентуално ќе донесат поголеми стапки на раст за да можеме и полесно да се раздолжуваме“, вели Миноски.

Според поранешниот министер за финансии, клучно е задолжувањето да биде насочено кон структурни промени во економијата, кои би овозможиле повисоки стапки на економски раст и, следствено, полесно раздолжување на државата во иднина. Тој смета дека без ваква насоченост консултациите со меѓународните финансиски институции и нивните препораки остануваат неискористени.

Во дебатата учествуваше и пратеникот на СДСМ, Фатмир Битиќи, кој посочи дека за јавниот долг се важни два параметра — релативната задолженост и апсолутниот износ на задолженост. Според него, особено клучно е дали задолжувањето или растењето на јавниот долг во суштина генерира додадена вредност за економијата.

„Особено клучно е дали задолжувањето или растењето на јавниот долг во суштина генерира додадена вредност за вашата економија. Ние во овој момент како државата се наоѓаме во ситуација да не го намалуваме јавниот долг ниту за еден денар, затоа што само го рефинансираме. Сите стари задолжувања се рефинансираат со ново задолжување“, рече Битиќи.

Според Битиќи, во одреден момент мора да се даде приоритет. Тој постави прашање дали тој приоритет е заштита на стандардот или здравјето на граѓаните, како што беше случајот во времето на ковид кризата, енергетската криза или економската криза, или пак ќе се направи нешто трето.

Пратеникот на СДСМ предупреди и на состојбата со конкурентноста на македонската економија. „Економијата во овој момент во суштина или стагнира или назадува, се губи конкурентноста. И прашањето ќе биде дали за пет години нашата економија ќе биде конкурентна да може нешто да направи или преживее“, додаде Битиќи.

Дебатата се одржа во момент кога јавниот долг на земјата се приближува до нивото од 60 проценти од бруто домашниот производ, што според соговорниците во емисијата претставува граница која за економија на развојно ниво како македонската не смее да се игнорира. Двајцата соговорници се согласија дека фискалната состојба бара внимание, иако имаа различни акценти во однос на тоа каде треба да се бараат решенија — Миноски инсистираше на фискална консолидација и структурни реформи, додека Битиќи ја истакна важноста на прашањето што се финансира со новото задолжување и какви се приоритетите на државата.

Од изнесеното во дебатата произлегува дека главниот предизвик за македонските јавни финансии не е само нивото на долгот, туку и начинот на кој тој се користи. Доколку задолжувањето не создава додадена вредност и не поттикнува раст, рефинансирањето на старите обврски со нови позајмици само ја одложува, но не ја решава основната состојба. Затоа и препораките на меѓународните финансиски институции, според Миноски, треба да бидат сериозно разгледани и применети преку конкретни мерки за намалување на дефицитите и на јавниот долг.