Министерството за енергетика со максимални 100 отсто активна транспарентност, институциите најмалку отворени за финансиите

Министерството за енергетика, рударство и минерални суровини е единствената институција која годинава достигнала максимални 100 отсто активна транспарентност, покажува редовното годишно рангирање на Центарот за граѓански комуникации објавено денес, на 28 септември 2026 година, по повод Меѓународниот ден на универзалниот пристап до информации. Со тоа, по пет години водство, Министерството за одбрана веќе не е на првата позиција, туку годинава таа чест ѝ припадна на енергетиката.

Рангирањето, познато како Индекс на активна транспарентност, опфати 102 институции — Владата, сите министерства и општини — и го мери проактивното објавување информации од јавен карактер. Според резултатите, просечната активна транспарентност на министерствата, Владата и општините за 2026 година изнесува 82 отсто од максимално можни 100 отсто, што е за два поена повеќе од минатата година, кога изнесуваше 80 отсто.

Кога станува збор само за министерствата и Владата, активната транспарентност изнесува 86 отсто, што е подобрување за два процентни поена во однос на ланските 84 отсто. Со овој резултат, Владата и министерствата се вратија на нивото на активна транспарентност од 2023 и 2024 година. И општините го подобрија нивото на активна транспарентност во однос на лани за два процентни поена и сега имаат 81 отсто, наместо ланските 79 отсто.

Сепак, наспроти просечното подобрување, дури 41 отсто од опфатените институции ја влошиле својата активна транспарентност во 2026 година. Кај општините, четири општини го делат водечкото место со 100 отсто активна транспарентност: Градско, Демир Хисар, Зрновци и Штип, додека ниедна од општините што лани беа лидери не ја задржа својата позиција.

Меѓу регионите, четврта година по ред на првото место се наоѓа Источниот Регион, со дури подобрена активна транспарентност од лани — 91 отсто наспроти 88 отсто лани. На последно место, со најниска активна транспарентност од сите рангирани институции, и годинава се наоѓа Општина Лозово, со 36,9 отсто од можни 100 отсто.

Најмалку информации, и министерствата и општините, објавуваат за финансиите. Министерствата објавуваат само 71 отсто од можните информации за финансиите, додека општините се уште понеотворени на ова поле, со 64 отсто од можни 100 отсто. Овој податок укажува дека финансиската транспарентност останува најслабата алка во отвореноста на институциите кон јавноста.

Во однос на одговорите по барањата за слободен пристап до информациите од јавен карактер, што им беа испратени на сите институции во ист ден и со исто прашање, 32 отсто го доставија одговорот по истекот на законскиот рок или воопшто не одговорија на барањето. Овој резултат покажува дека речиси една третина од институциите не ги почитуваат законските рокови за одговор на барањата на граѓаните.

Индексот на активна транспарентност се објавува секоја година и претставува алатка со која се мери колку институциите проактивно објавуваат информации од јавен карактер, без граѓаните претходно да поднесат барање. Рангирањето ги опфаќа Владата, сите министерства и општини, а резултатите се темелат на однапред определени критериуми за објавување на информации.

Годинешното издание на Индексот покажува дека, иако има напредок на просечно ниво, тој напредок не е рамномерен. Додека Министерството за енергетика, рударство и минерални суровини достигна целосна отвореност, а Источниот Регион четврта година по ред го држи првото место меѓу регионите, значителен дел од институциите назадоваа, а финансиската отвореност останува најслабо покриената област и кај министерствата и кај општините.