Мицкоски во Вашингтон бара американски инвестиции: што реално може да излезе од посетата?

Премиерот Христијан Мицкоски денеска заминува во САД со амбициозна економска агенда, чија цел е привлекување американски инвестиции во енергетиката, напредните технологии и воената индустрија. Како еден од капацитетите што Македонија сака да го понуди на американската страна се споменува и армискиот полигон Криволак, што самата посета ја сместува во поширок контекст на безбедносна и економска соработка меѓу двете земји.

Во Вашингтон се најавени средби со претставници на Сенатот, Конгресот и Стејт департментот, како и разговори со американската развојна финансиска институција DFC. По престојот во американската престолнина, владината делегација ќе продолжи во Њујорк, каде што Мицкоски ќе учествува на Генералното собрание на Обединетите нации и ќе има средби со повеќе државници. Според најавите, тоа е патување со густа дипломатска и економска програма, но неговата вистинска тежина ќе се мери по нешто сосема друго.

Клучното прашање, како што се нагласува, не е колку средби ќе се остварат ниту колку високи соговорници ќе бидат на маса, туку дали од Вашингтон ќе пристигне нешто што може конкретно да се измери. Тоа значи инвестиција, договор, финансирање или проект со јасна вредност и рокови. Токму во тој дел лежи суштинската разлика меѓу најавите и резултатите, бидејќи интересот изразен на средба не е исто што и реализирана инвестиција.

Мицкоски најави дека со DFC ќе разговара за можностите за нови инвестиции во енергетиката и напредната технологија. Според неговите зборови, од американската институција веќе постоел интерес за други проекти во овие области, покрај нејзиното учество во проектот „Крстов Дол“, односно инвестицијата поврзана со антимон. Тоа учество се споменува како веќе постоечка врска со американската развојна финансиска институција, но останува отворено прашањето дали таа врска може да се прошири и на нови проекти.

За јавноста би било важно по посетата да стане јасно за кои конкретни проекти станува збор, кој е потенцијалниот инвеститор, колкава е вредноста на инвестицијата, колку работни места се очекуваат, кој ќе го финансира проектот и во која фаза се наоѓа неговата реализација. Без тие одговори, посетата останува на ниво на најави и намера, а не на ниво на потпишан договор или одобрено финансирање.

Вториот голем дел од економската агенда е енергетиката. Македонија во Вашингтон сака да ги понуди своите капацитети за проекти поврзани со енергијата и напредните технологии, што е област во која американските компании и финансиски институции имаат значителен интерес во регионот. Покрај енергетиката, како посебна цел се издвојува и воената индустрија, што дополнително ја поврзува посетата со безбедносните теми и со капацитетите како полигонот Криволак.

Полигонот Криволак се споменува како еден од капацитетите што Македонија сака да ги понуди во разговорите, што говори дека економската агенда не е одвоена од одбранбената и безбедносната соработка. Во тој контекст, посетата не е само трговска мисија, туку и обид за продлабочување на стратешкото партнерство со САД преку конкретни проекти.

Сепак, останува отворено дали од оваа посета ќе произлезе нешто што може да се измери. Додека не се објават конкретни проекти, инвеститори, вредности и рокови, оценката за успешноста на патувањето ќе зависи од она што ќе биде соопштено по враќањето на делегацијата. Засега, познато е дека агендата е амбициозна и дека вклучува разговори со високи американски претставници и со развојната финансиска институција DFC.

Од економска гледна точка, најголемиот предизвик е да се премине од изразен интерес кон обврзувачки договор. Тоа подразбира јасна проекција, финансиска конструкција, правна рамка и временска рамка за реализација. Доколку тие елементи не бидат објавени, јавноста ќе остане без одговор на прашањето што навистина донесе посетата на Вашингтон, а токму тоа прашање се наметнува како централно во оценката на оваа економска мисија.