Мешовитиот комитет ЕУ–Северна Македонија бара забрзување на реформите и напредок заснован на резултати

Мешовитиот парламентарен комитет ЕУ–Северна Македонија ја повика земјата да го забрза процесот на реформи, а Европската Унија да одговори со навремен и предвидлив напредок во пристапниот процес кога ќе бидат исполнети договорените услови. Оваа порака е содржана во заедничките препораки усвоени на 25. состанок на Комитетот, кој се одржа на 24 и 25 септември во Скопје. Во документот се нагласува дека процесот на пристапување кон ЕУ треба да остане заснован на заслуги, односно на резултати, а не на други критериуми.

Комитетот констатира дека Северна Македонија е меѓу земјите кандидати со најдолг кандидатски статус, со повеќе од две децении од добивањето на тој статус. Токму затоа, во препораките се повикува Советот на ЕУ да ги отвори преговорите за Кластер 1 штом ќе бидат исполнети потребните критериуми. Европратениците и македонските пратеници заеднички нагласуваат дека од ЕУ се очекува, кога Северна Македонија ќе ги исполни договорените критериуми и одредници, да одговори со соодветен напредок во пристапниот процес, и тоа навремено и предвидливо.

Европската Унија ја потврдува поддршката за патот на Северна Македонија кон полноправно членство, но истовремено бара видлив напредок во владеењето на правото, независноста на судството, борбата против корупцијата, основните права и добрососедските односи. Ова е една од главните пораки во заедничките препораки, кои опфаќаат неколку клучни области од реформската агенда на земјата.

Во препораките се нотира и напредокот во спроведувањето на Реформската агенда во рамките на Инструментот за реформи и раст за Западен Балкан. Се наведува дека земјата го добила најголемиот износ на финансиска помош во регионот, меѓу другото за мерки поврзани со образованието и дигиталната инфраструктура во училиштата. Сепак, идните исплати треба да останат условени со навремено и проверливо исполнување на реформските чекори, што значи дека финансиската поддршка оди рака под рака со конкретни и мерливи резултати.

Посебно место во препораките имаат реформите во правосудството. Комитетот го поздравува напредокот во спроведувањето на Стратегијата за реформа на правосудството за периодот 2024–2028 година. Воедно, поздравен е и новиот Закон за Судскиот совет, за кој се оценува дека носи поголема транспарентност при именувањето судии и во дисциплинските постапки. Овие чекори се оценуваат како важен дел од напорите за зајакнување на независноста и ефикасноста на судскиот систем.

Во областа на борбата против корупцијата, Комитетот констатира стабилни резултати, вклучително и истраги против актуелни и поранешни високи функционери кои резултираат со обвиненија и судски постапки. Исто така, поздравена е и новата Национална стратегија за спречување на корупцијата и судирот на интереси за периодот 2026–2030 година, која се оценува како значаен чекор кон системско справување со корупцијата.

Во препораките значајно место заземаат и медиумите. Европската Унија го поздравува проширувањето на законската рамка и напорите за зајакнување на слободата на медиумите, што останува еден од клучните критериуми во процесот на пристапување. Слободата на изразување и независноста на медиумите се наведени како области во кои е потребен континуиран напредок.

Заедничките препораки на Мешовитиот парламентарен комитет претставуваат редовен механизам преку кој претставници на Европскиот парламент и на Собранието на Северна Македонија заеднички ја оценуваат состојбата со реформите и го насочуваат вниманието кон приоритетите во пристапниот процес. Состанокот во Скопје е 25. по ред, што говори за континуитетот на овој дијалог меѓу двете страни.

Главната порака од овој состанок е јасна: реформите треба да продолжат со забрзано темпо, а напредокот на Северна Македонија кон Европската Унија треба да биде заснован на резултати. Од друга страна, ЕУ се повикува да одговори навремено и предвидливо кога земјата ќе ги исполни договорените критериуми и одредници, со што би се задржал кредибилитетот на процесот на проширување и би се дал дополнителен поттик за спроведување на потребните реформи.