Македонскиот извоз порасна за 10,8 отсто, трговскиот дефицит надмина 2,5 милијарди евра

Извозот на стоки од Македонија во периодот од јануари до септември 2026 година достигна 6,62 милијарди евра, што претставува раст од 10,8 отсто во споредба со истиот период лани. Паралелно со тоа, увозот се зголеми за 7,9 отсто и достигна 9,18 милијарди евра, покажуваат податоците на Државниот завод за статистика. Како резултат на ваквото движење на надворешнотрговската размена, во првите девет месеци од годината е забележан трговски дефицит од околу 2,56 милијарди евра.

Податоците покажуваат дека растот на извозот е поизразен од растот на увозот, но тоа сепак не е доволно за да се намали јазот меѓу двете страни на трговската размена. Дефицитот од 2,56 милијарди евра останува значаен товар за економијата, иако повисокиот раст на извозот во однос на увозот укажува на одредено подобрување во структурата на размената.

Во структурата на извозот најголемо учество имаат катализаторите на носачи со благородни метали или нивни соединенија, сетовите на проводници за палење за возила, авиони и бродови, деловите за седишта, како и другите катализатори на носачи. Овие производи ја сочинуваат главнината на она што Македонија го пласира на странските пазари во првите девет месеци од годинава.

Од друга страна, кај увозот најзастапени се нафтените масла и маслата добиени од битуменозни минерали, освен суровите, потоа платината и нејзините легури, другите метали од платинската група, како и моторните возила за превоз на лица. Ваквата структура на увозот покажува дека земјата во голема мера зависи од увоз на енергенси и суровини, како и од возила, што дополнително го оптоварува трговскиот биланс.

Според обемот на надворешнотрговската размена, во периодот јануари – септември најголем промет е остварен со Германија, Велика Британија, Кина, Грција и Србија. Овие пет земји учествуваат со 49,7 отсто во вкупната трговска размена на земјава, што значи дека речиси половината од целокупната размена се одвива со само пет партнери. Земјите членки на Европската Унија, пак, учествуваат со 58,8 отсто во вкупната надворешнотрговска размена, што ја потврдува определбата на македонската економија кон европскиот пазар.

Податоците за првите девет месеци од 2026 година доаѓаат во период кога надворешнотрговската размена останува клучен фактор за македонската економија, која во голема мера зависи од извозот на компоненти и делови за странските индустрии. Растот на извозот од 10,8 отсто е позитивен сигнал, но истовремениот раст на увозот од 7,9 отсто покажува дека домашната побарувачка и потребите на производството продолжуваат да генерираат значителен увоз.

Трговскиот дефицит од 2,56 милијарди евра во деветмесечниот период останува главен предизвик за економската политика. Иако стапката на раст на извозот е повисока од онаа на увозот, разликата во апсолутни износи е сè уште голема, бидејќи увозот и понатаму е значително поголем од извозот. Ваквата состојба ја нагласува потребата од зајакнување на извозната конкурентност и од намалување на зависноста од увоз на енергенси и суровини.

Концентрацијата на трговската размена со пет земји, кои учествуваат со 49,7 отсто, укажува на релативно висока зависност од неколку клучни партнери. Германија, Велика Британија, Кина, Грција и Србија се главните столбови на македонската надворешна трговија, а нивното учество во вкупната размена е речиси половина. Истовремено, учеството на Европската Унија од 58,8 отсто покажува дека европскиот пазар останува најзначајна дестинација и извор на стоки за земјата.

Статистичките податоци за периодот јануари – септември 2026 година даваат јасна слика за состојбата на надворешнотрговската размена и за предизвиците со кои се соочува економијата. Растот на извозот и увозот, заедно со трговскиот дефицит, се показатели што ќе бидат предмет на анализа и во наредниот период, кога ќе се следи дали позитивната тенденција во извозот ќе продолжи и дали ќе придонесе за намалување на дефицитот.