Македонската кошничка од 18 намирници чини 43,90 евра — меѓу најниските цени во Европа

Споредбена кошничка составена од 18 прехранбени производи во Македонија чини 43,90 евра, што е значително помалку од просечните 69,84 евра во Европската Унија и речиси трипати помалку од 137,90 евра во Швајцарија. Ова го покажува анализата на „Евроњуз бизнис“, изработена врз основа на цените од платформата Numbeo во октомври 2026 година. Податоците ја ставаат Македонија во групата земји со најниски цени на храна во споредбата, но анализата истовремено предупредува дека пониските цени не значат автоматски и подостапна храна за граѓаните.

Според октомвриската пресметка, најскапа е кошничката во Швајцарија, каде што достигнува 137,90 евра. Во Норвешка чини 116,10 евра, во Луксембург 99 евра, во Австрија 88,10 евра, а во Данска 87,70 евра. На спротивниот крај е Молдавија со 41,10 евра, додека Македонија со 43,90 евра е меѓу земјите со најниски цени во споредбата. Од земјите во регионот, кошничката чини 45,50 евра во Косово, 45,90 евра во Романија, 49,70 евра во Србија и по 49,80 евра во Црна Гора и Босна и Херцеговина.

Пресметката е добиена со собирање на наведените цени за 18 ставки, при што секоја е вклучена еднаш. Производите не се пондерирани според реалната потрошувачка на домаќинствата, па износите служат за споредба на цените, а не како процена на месечните трошоци за храна. Токму затоа анализата посебно го разгледува и поширокиот индекс на цени на намирниците.

Одделно од кошничката, анализата го разгледува и индексот на цени на намирниците од средината на 2026 година. „Евроњуз“ го приспособил индексот на Numbeo така што просекот на ЕУ изнесува 100. Швајцарија има индекс 189,2, што значи цени за 89,2 отсто над европскиот просек. Следуваат Исланд со 183,6, Норвешка со 154,4, Луксембург со 134,9 и Данска со 128,4. За Македонија индексот изнесува 59,8, односно 40,2 отсто под просекот на ЕУ. Во рамките на Унијата, најниско е рангирана Романија, со индекс 66,7.

Анализата потсетува и на податоците на Евростат според кои храната и безалкохолните пијалаци учествуваат со 13,6 отсто во потрошувачката на домаќинствата во ЕУ. Во Романија, и покрај пониските цени, овој удел достигнува 23,1 отсто, а во Бугарија исто така надминува 20 отсто. Тоа покажува дека реалната тежина на сметката од супермаркетот зависи и од платите, куповната моќ и делот од семејниот буџет што се троши за исхрана.

„Пониските цени не значат нужно поголема достапност“, посочува професорот Јеремијаш Мате Балог од Универзитетот „Корвинус“, цитиран во анализата. Според него, пресудно е колку им останува на луѓето од приходот откако ќе ги покријат останатите трошоци, а не само колку чини кошничката на полицата. Заклучокот на анализата е дека споредбата на цените дава корисна слика за разликите меѓу европските земји, но за оценка на вистинската достапност на храната потребно е да се земат предвид и приходите и структурата на потрошувачката на домаќинствата.