Македонија влегува во должничка спирала: 400 милиони евра за камати, долгот надминува 60 отсто од БДП

Македонија се наоѓа во период на високи обврски, растечки камати и ограничен простор за нови инвестиции, покажуваат официјалните фискални проекции, додека Владата најавува нови задолжувања за отплата на старите долгови. Државата повторно ќе позајмува пари од граѓаните, а следната година ќе излезе и на меѓународните финансиски пазари со нова еврообврзница, соопштија надлежните.

Министерката за финансии Гордана Димитриеска-Кочоска најави дека до крајот на 2026 година ќе биде издадена нова граѓанска обврзница, преку која државата ќе обезбедува средства од домашниот пазар. За 2027 година, пак, се подготвува ново задолжување во странство, пред сè за отплата на еврообврзницата издадена во 2023 година.

Но, зад овие најави стои многу поголем проблем. Државата не позајмува само за да ги враќа старите долгови. Таа продолжува да создава и нов буџетски дефицит, додека трошоците за камати стануваат сè поголем товар за јавните финансии. Прашањето повеќе не е само од каде ќе се обезбедат парите за следната отплата, туку колку долго Македонија може да одржува модел во кој новите задолжувања стануваат неопходни за покривање на старите обврски и тековната буџетска потрошувачка.

На крајот од вториот квартал на 2026 година јавниот долг изнесуваше 58,8 проценти од БДП, односно приближно 10,7 милијарди евра. Иако во однос на претходниот квартал беше забележано мало намалување, среднорочните проекции на самото Министерство за финансии покажуваат поинакво движење во наредните години.

Според Стратегијата за управување со јавниот долг, задолженоста се проектира на 61,5 проценти од БДП на крајот од 2026 година, 61,8 проценти во 2027 и 60,9 проценти во 2028 година. Тоа значи дека државата планира да функционира над утврдениот праг од 60 проценти од БДП во три последователни години.

Дополнително, според Фискалната стратегија за периодот 2027–2031 година, само за 2027 година се предвидени 107 милијарди денари, или околу 1,74 милијарди евра, за отплата на камати и главнина на долгот. Овие средства претставуваат значителен товар за буџетот и дополнително го ограничуваат просторот за капитални инвестиции и развојни проекти.

Според изворните податоци, трошоците за камати во следниот период се проценуваат на околу 400 милиони евра, што ја потврдува тезата дека Македонија влегува во должничка спирала во која новите задолжувања стануваат неопходни за покривање на старите обврски и тековната буџетска потрошувачка.

Владата, преку најавите за нова граѓанска обврзница и ново задолжување во странство, практично потврдува дека моделот на финансирање продолжува да се потпира врз нови долгови. Додека официјалните проекции покажуваат раст на задолженоста над 60 проценти од БДП во три последователни години, останува отворено прашањето колку долго државата може да го одржува овој модел без сериозни последици врз јавните финансии и економскиот развој.