Македонија инвестира до шест милијарди евра во коридорите 8 и 10 – што значи тоа за економијата?

Македонија, земја без излез на море, но со географска положба што може да вреди милијарди евра, се обидува својата стратешка предност да ја претвори во економски капитал. Според вицепремиерот и министер за транспорт Александар Николоски, инвестициите во инфраструктурата на коридорите 8 и 10 достигнуваат меѓу пет и шест милијарди евра. Вистинската вредност на овие вложувања, како што истакнува тој, нема да се мери само со изградените километри патишта и пруги, туку и со стоката, инвестициите и новите деловни можности што тие ќе ги донесат.

Во интервју за регионалната мрежа ЕРНО, Николоски ја нагласува стратешката позиција на Македонија како точка на вкрстување на Коридорот 8, кој ги поврзува истокот и западот, и Коридорот 10, кој се протега во правец север – југ. Според него, обемот на инфраструктурните инвестиции е исклучително голем во однос на домашниот бруто-домашен производ, а Македонија по ваквите вложувања се издвојува во регионот. Министерот посочува дека инфраструктурните активности добиле позитивни оценки од Европската комисија, Европската инвестициска банка и Европската банка за обнова и развој. Амбицијата, како што истакнува, е земјата да ја искористи својата географска положба и да остане конкурентна транзитна рута.

Зад милијардите стои и многу поширока економска пресметка. За земја без директен пристап до море, подобрата транспортна поврзаност значи можност за побрз пристап до пристаништата, индустриските центри и европските пазари. Пократкото време на превоз и пониските логистички трошоци можат да ја зголемат конкурентноста на домашните компании и да создадат подобри услови за привлекување странски инвестиции.

Особено значење има Коридорот 8, кој треба да обезбеди поефикасно поврзување меѓу Јадранското и Црното Море, преку Албанија, Македонија и Бугарија. Важен чекор во неговата реализација беше договорот што Македонија и Бугарија го потпишаа во ноември 2025 година за подготовка, изградба и функционирање на прекуграничниот железнички тунел. Европската комисија го оцени договорот како значаен за регионалната и европската поврзаност.

Според изнесеното, вкупниот обем на вложувања во коридорите 8 и 10 го надминува она што досега било вложувано во патната и железничката мрежа во земјата, а позитивните оценки од трите европски институции – Европската комисија, Европската инвестициска банка и Европската банка за обнова и развој – се дополнителен сигнал дека проектите се подготвени и кредибилни во очите на меѓународните финансиски институции.

Од перспектива на економијата, најголемиот дел од очекуваните придобивки не доаѓаат од самата градба, туку од тоа што таа овозможува понатаму. Кога стоката од пристаништата на Јадранското и Црното Море ќе може побрзо да стигне до индустриските центри и до европските пазари, домашните компании добиваат пониски логистички трошоци и поголема конкурентност, а странските инвеститори добиваат појасна слика за Македонија како транзитна дестинација.

Клучното прашање што останува отворено е дали овие инвестиции навистина ќе се претворат во мерливи економски резултати – повеќе стока, повеќе инвестиции и нови деловни можности – или ќе останат само изградени километри. Николоски, според изнесеното, смета дека токму искористувањето на географската положба и задржувањето на конкурентноста како транзитна рута се главниот тест за успехот на целата транспортна карта.