Мајките со поврат на персоналниот данок, јавните набавки добиваат нови дигитални алатки

Вработените мајки во Македонија би можеле да добијат целосен поврат на платениот персонален данок, додека системот за јавни набавки да биде модернизиран со нови механизми за професионализација, поголема транспарентност и користење на вештачка интелигенција. Овие две законски решенија денеска се разгледуваат на седницата на собраниската Комисија за финансирање и буџет, каде што на дневен ред се најдени Предлог-законот за дополнување на Законот за данокот на личен доход и предложените измени на Законот за јавните набавки.

Според предложените измени на Законот за данокот на личен доход, мајките на првородено дете ќе имаат право на поврат на 100 проценти од платениот данок на личен доход од плата во период од 12 месеци. Мајките на второродено дете ќе можат да го остварат ова право во период од 24 месеци, додека мајките на третородено дете ќе го добиваат повратот до неговото полнолетство, односно до наполнување 18 години. Предлагачот на законското решение образложува дека целта на мерката е да се обезбеди дополнителна финансиска поддршка за семејствата преку зголемување на расположливиот доход, без притоа да се воведуваат нови надоместоци или директни исплати од Буџетот.

Во образложението на предлогот се наведува дека решението претставува одговор на економските предизвици со кои се соочуваат семејствата и на потребата за подобро усогласување на професионалните и семејните обврски. Мерката е насочена и кон поддршка на демографската политика и поттикнување на наталитетот, што според предлагачот треба да придонесе кон пошироката цел за подобрување на демографската слика во земјата.

Паралелно со даночните измени, пред Комисијата за финансирање и буџет се најдени и предложените измени на Законот за јавните набавки, кои предвидуваат модернизација на системот за обука на службениците за јавни набавки. Наместо досегашната ресертификација со повторно полагање испит, предвидено е континуирано професионално усовршување на службениците, со што се цели кон подигнување на нивното ниво на стручност и континуиран развој на капацитетите во оваа област.

Дополнително, со предложените измени се прошируваат надлежностите на Бирото за јавни набавки во делот на дигиталните алатки и вештачката интелигенција. Овие алатки треба да придонесат за подобрување на процесите и за намалување на ризиците од корупција во постапките за јавни набавки. Истовремено, се воведуваат и нови механизми за размена на податоци, како и мерки за поголема транспарентност во постапките, што според предлагачот треба да го зајакне интегритетот на целиот систем.

Двата законски предлога се наоѓаат на дневен ред на седницата на собраниската Комисија за финансирање и буџет, каде што пратениците треба да ги разгледаат и да одлучат за нивно понатамошно упатување во собраниската процедура. Доколку бидат усвоени, измените во Законот за данокот на личен доход ќе значат директна финансиска поддршка за вработените мајки преку поврат на веќе платениот данок, додека измените во Законот за јавните набавки ќе го постават рамковниот основ за дигитална трансформација на системот за јавни набавки.

Предложените решенија доаѓаат во период кога семејствата се соочуваат со економски притисоци, а институциите бараат начини за поефикасно трошење на јавните средства и за намалување на просторот за коруптивни практики. Со повратот на персоналниот данок за мајките, предлагачот смета дека ќе се зголеми расположливиот доход на домаќинствата без дополнително оптоварување на Буџетот, додека модернизацијата на јавните набавки треба да обезбеди поголема отчетност и доверба во трошењето на јавните пари.