Лабораториско злато: дали синтетичкиот метал може да ја урне цената како дијамантите?
Автор: Редакција на FinPortal.mk ·
Малку познатиот стартап од Сан Франциско, Marathon Fusion, објави дека минатиот месец претворил жива во стабилно злато, надминувајќи го десеткратно рекордот на ЦЕРН. Тврдењето, кое не е независно потврдено, го оживува сонот на алхемичарите и стравот на пазарот дека лабораториското злато би можело да го направи со златните прачки она што лабораториските скапоцени камења го направија со дијамантите. Компанијата, основана во 2023 година од Кајл Шилер и Адам Рутковски, поранешен инженер во SpaceX, развива системи за гориво за идните фузиски електрани. На својата веб-страница како партнер ја наведува американската Министерство за енергетика и добитник е на награда од ARPA-E во 2023 година. Меѓу нејзините поддржувачи се Breakthrough Energy, климатската технолошка мрежа основана од Бил Гејтс, и Anglo American, рударската групација која го поседува De Beers, водечката светска компанија за природни дијаманти. Според соопштението, компанијата претворила „жива во вистинско, стабилно злато, надминувајќи го рекордот на ЦЕРН десет пати“. Во 2025 година ЦЕРН соопшти дека неговиот Голем хадронски судирач создал околу 29 пикограми злато за време на работата од 2015 до 2018 година, што претставува околу 86 милијарди златни јадра кои постоеле само дел од секундата. Методот на Marathon Fusion насочува неутрони од фузиски реакции кон жива, претворајќи ја во нестабилен изотоп што се распаѓа во злато. Компанијата тврди и дека го надминала 40-годишниот советски рекорд со својата плазма центрифуга. Тврдењето за златото не е независно потврдено, а достапните материјали не утврдуваат колку злато е произведено и по која цена. Компанијата соопшти дека златото би можело да содржи радиоактивни изотопи и дека би требало да се чува до 18 години пред да може да се продаде. Засега нема јавни планови за производство и комерцијализација, но за разлика од лабораториските дијаманти, трансмутираното злато, откако ќе ја изгуби радиоактивноста, би било невозможно да се разликува од ископаното. Пазарот на зл