Купувањето стан во ЕУ стана потешко: цените на недвижностите растат побрзо од приходите на домаќинствата

Купувањето стан во Европската Унија станало помалку достапно во последните десет години, бидејќи просечните цени на недвижностите растеле побрзо од приходите на домаќинствата. Според податоците на Европската служба за статистика „Евростат“, во периодот од 2015 до 2025 година кај 17 држави-членки на Унијата е забележано зголемување на разликата меѓу цените на становите и приходите на домаќинствата.

Показателот што го споредува движењето на цените на становите со бруто расположливиот доход на домаќинствата по жител на ниво на ЕУ бележи раст од 6,8 отсто. Тоа значи дека во просек за Унијата, становите поскапеле побрзо отколку што пораснале приходите со кои располагаат домаќинствата, со што купувањето недвижност станало потежок финансиски товар за граѓаните.

Најголемо зголемување на разликата меѓу растот на цените на становите и приходите е забележано во Португалија, каде што показателот пораснал за 60,8 отсто. Висок раст е регистриран и во Холандија, од 34,3 отсто, потоа во Унгарија со 26,5 отсто, во Чешка со 25,8 отсто и во Шпанија со 24,5 отсто. Овие пет земји-членки се издвојуваат како пазари на недвижности каде што достапноста на становите најмногу се влошила во споредба со приходите на домаќинствата.

Наспроти нив, во десет земји-членки показателот се намалил, што значи дека во тие држави приходите на домаќинствата растеле побрзо од цените на становите или пак цените опаднале. Најголем пад е забележан во Романија, за 42,8 отсто, и во Финска, за 25,2 проценти. Овие податоци покажуваат дека сликата во Унијата не е еднолична и дека состојбата со достапноста на домувањето значително се разликува од една до друга држава-членка.

Податоците на „Евростат“ доаѓаат во момент кога прашањето за достапноста на домувањето е меѓу најактуелните економски и социјални теми во Европа, бидејќи цените на недвижностите директно влијаат врз буџетите на домаќинствата, врз заштедите и врз одлуките за купување на прв дом. Споредбата на движењето на цените на становите со бруто расположливиот доход по жител е еден од показателите што ја мери токму таа достапност.

Разликата од 6,8 отсто на ниво на целата Унија покажува дека во просек, за истиот период во кој пораснале приходите, цените на становите пораснале повеќе, со што еден ист износ на доход денес покрива помал дел од вредноста на еден стан отколку пред десет години. Тоа е причината зошто „Евростат“ заклучува дека купувањето стан во Унијата станало помалку достапно.

Истовремено, податоците покажуваат и дека растот на цените не е рамномерен низ Унијата. Додека во Португалија, Холандија, Унгарија, Чешка и Шпанија јазот меѓу цените и приходите значително се проширил, во Романија и Финска тој се намалил, што укажува на различни пазарни услови и различни економски движења во поединечните земји-членки.

Овие бројки ја отсликуваат состојбата во периодот од 2015 до 2025 година, а податоците ги објави Европската служба за статистика, која редовно ги следи движењата на пазарот на недвижности и ги споредува со приходите на домаќинствата во земјите-членки.