Крпените алишта стануваат моден тренд — од работилници до пистата

Алис Браун, 27-годишна шумарка од Линколншир, не се двоуми кога во продавница за половна облека ќе наиде на џемпер со дупка. „Гледам на тоа како на предизвик“, вели таа. Браун е една од поборничките на растечкиот тренд на впечатливи поправки. Во текот на изминатата година развила свој уникатен стил — со техниката филцање со игла изработува симпатични животни и инсекти со кои ги покрива дупките од молци, дамките и другите несовршености, што донело огромна популарност на интернет. „Природното место за украс е во центарот, напред. Ако дупката е под раката или на рамото, тоа ве тера да размислувате за дизајнот“, објаснува таа.

Трендот, често наречен „видливо крпене“, се шири од хоби-мајстори и работилници во заедницата, привлекувајќи и брендови на брза мода, а годинава стигна и до дизајнерските писти. На една саботна работилница во Брајтон, Џејн Игл им покажува на своите ученици како да закачат парче ткаенина зад искинато место, така што дизајнот во вид на маче ќе се провиди. Потоа ги поучува на техники на шиење инспирирани од традиционалните јапонски методи боро и сашико. Наместо конецот да го усогласат со бојата на облеката, тие ја прават закрпата високо декоративна, со геометриски шари во крупни бели шевови. Игл нуди и часови по крпене со контрастни живи бои кои ја слават, наместо да ја прикриваат, поправката.

Една ученичка, Никола, веќе ги искористила новите вештини за да зашие преку траги од крема за сончање на маица, „правејќи од тоа карактеристика“, и се воодушевува што луѓето „престануваат да ги гледаат дамките и ја гледаат само декорацијата“. Друга ученичка, Лиза, вели дека генерацијата на нејзината мајка никогаш не би сакала закрпите да се гледаат. „Сега дел од тоа е да бидеш горд на она што си го направил“, вели таа. Лиза купила половна јакна на интернет, но ја исекла ткаенината со ножици додека го отворала пакетот. Успеала да ја закрпи така што „изгледа намерно“. „Всушност им го покажував на луѓето“, се смее таа.

Во минатото крпенето било пред сè за заштеда на пари, со носење облека подолго наместо купување нова. Но видливото крпене е за славење на тој избор. Трендот почнал пред околу шест години, вели Игл, и оттогаш доживеал процут. Ерата на „фрлачка“ брза мода од 1980-тите наваму ја поткопала традицијата на чување и крпене на облеката и луѓето ги загубиле вештините, смета таа. Преродбата на интересот изгледа како реакција против прекумерното производство во модната индустрија и штетата што го предизвикува: загадувањето, јаглеродните емисии, користењето вода и лошите услови за работа.

Затоа можеби е изненадувачко колку е популарно крпениот стил кај трговците — брендови од Ралф Лорен до ултрабрзата мода Shein во моментов продаваат зашиени и закрпени парчиња, иако во двата случаи станува збор за сосема нова готова облека. Други ланци од високата улица усвојуваат поавтентичен пристап, нудејќи внатрешни поправки и работилници. „Сакаме да им дадеме на клиентите практични начини да го продолжат животот на облеката што веќе ја сакаат, наместо едноставно да ја заменат“, вели Марија Ледус, раководителка за одржливост во Уникло, која нуди декоративно крпене со техники сашико, во согласност со јапонското наследство на брендот. Primark, исто така, се приклучил на трендот. „Не мислиме дека достапноста и издржливоста треба да бидат спротивности“, вели Вики Свејн, раководителка за долговечност на брендот.

Брендот за отворена облека Finisterre вели дека околу една петтина од закрпите што ги нуди на клиентите се дизајнирани да бидат впечатливи, додека премиум продавницата за занаетчиска облека Toast тврди дека околу една третина од клиентите го избираат тој вариант. Дел од „магијата“ е што клиентите можат да донесат облека и „да изберат во што сакаат да стане следно“, вели извршната директорка на Toast, Сузи де Рохан Вилнер. Услугите за поправка на Toast се бесплатни, но готовите „обновени“ парчиња достигнуваат повисоки цени од оригиналите, одразувајќи го нивниот уникатен карактер. Levi's, кој веројатно има најдолга традиција на поправка од страна на своите фанови, годинава воведува програма со работилници. Компанијата вели дека нејзиното истражување покажува оти помладите клиенти особено сакаат да поправаат повеќе, но не знаат како. Засега, работилниците на Levi's се фокусираат на традиционални вештини за крпене, како шиење копче и поткривување.