Костадиновски: Довербата во судството е на историски најниско ниво, потребни се радикални чекори

Претседателот на Уставниот суд, Дарко Костадиновски, оцени дека довербата во судството и во целиот државен систем е на историски најниско ниво и дека за нејзино враќање се потребни радикални чекори. Според него, одговорноста мора да биде индивидуална, а поединечни случаи не смеат да создаваат општа слика за целото судство.

Костадиновски нагласи дека еден корумпиран судија не може да се користи како аргумент дека сите судии се такви. Тој рече дека еден од чекорите за враќање на довербата е отворањето на Уставниот суд, со што на граѓаните би им се овозможило директно да ги следат седниците и правните аргументи врз кои се темелат одлуките.

Овие ставови беа изнесени на меѓународна конференција посветена на довербата во уставните судови, која се одржа во Охрид. Настанот собра претставници од повеќе земји кои расправаа за начините на кои уставните судови можат да ја зајакнат својата транспарентност и да ја повратат довербата на граѓаните во правниот систем.

Според изнесеното на конференцијата, отворањето на судските седници за јавноста се смета за клучен механизам преку кој граѓаните можат непосредно да се запознаат со правните аргументи врз кои се темелат одлуките на уставните судови. Ваквата практика, како што беше нагласено, придонесува за поголема одговорност и за намалување на просторот за влијанија врз судските одлуки.

Костадиновски потенцираше дека проблемот со довербата не е ограничен само на судството, туку се однесува на целиот државен систем. Тој смета дека решението не лежи во колективната осуда на институциите, туку во прецизно утврдување на одговорноста на поединците кои ги прекршиле законите и етичките норми.

На конференцијата во Охрид беше заклучено дека уставните судови имаат посебна улога во заштитата на владеењето на правото и дека нивната кредибилност зависи од доследноста во примената на правните принципи. Учесниците се согласија дека транспарентноста во работењето, вклучително и јавноста на седниците, е предуслов за враќање на довербата што граѓаните ја изгубиле во институциите.

Од Уставниот суд порачаа дека отворањето на седниците за јавноста е чекор кон поголема отчетност и кон зајакнување на правната сигурност. Според нив, граѓаните имаат право да знаат како се донесуваат одлуките што ги засегаат нивните права и слободи, а јавноста на постапката е најдиректниот начин тоа да се обезбеди.

Конференцијата во Охрид претставува дел од пошироките напори за унапредување на правната култура и за зајакнување на институционалната доверба во земјата. Учесниците изразија очекување дека ваквите средби ќе придонесат за размена на искуства и за усвојување на најдобрите практики од земјите со развиена правна традиција.

Костадиновски останува на позицијата дека само радикални и конкретни чекори, наместо декларативни изјави, можат да ја вратат довербата на граѓаните во судството. Тој повтори дека индивидуалната одговорност е основата врз која треба да се гради угледот на судските институции и дека секој случај на корупција мора да биде санкциониран без исклучок.