Колку часа треба да се работи за храна, бензин и струја — минималецот „плаќа" со речиси цела работна недела
Едно домаќинство со четири члена во Македонија, за да ја покрие неделната сметка за храна, треба да одвои 38,8 работни часа доколку примачот е на минимална нето-плата. За истата таа храна, при просечната нето-плата во земјава, потребни се 20,8 работни часа. Оваа споредба, направена преку пресметка на денарите во работно време, покажува колкав дел од месечниот труд оди за еден единствен трошок — пред воопшто да пристигнат сметките за струја, интернет и киријата.
Пресметката се базира на најновиот објавен податок на Државниот завод за статистика, според кој просечната нето-плата во јули 2026 година изнесувала 48.499 денари. Минималната нето-плата, која се применува од март 2026 година, изнесува 26.046 денари. За споредбата е користен ист модел за двете плати: 40 работни часа неделно, односно просечно 173,33 часа месечно. Така, еден работен час претставува приближно 150,27 денари при минимална плата и 279,80 денари при просечна нето-плата. Од редакцијата потенцираат дека станува збор за еквиваленти за споредба, а не за законски утврдени часовни плати.
Неделната храна за четиричлено семејство чини 5.829 денари. Тоа значи дека на минимална плата за неа се работи 38,8 часа, додека на просечна плата 20,8 часа. Полн резервоар од 45 литри бензин чини 4.455 денари, што на минимална плата претставува 29,6 работни часа, а на просечна 15,9 часа. Примерна сметка за струја од 2.450 денари бара 16,3 часа работа на минималецот и 8,8 часа на просечната плата.
Домашниот интернет заедно со еден мобилен број чини 1.298 денари. За оваа ставка на минимална плата се одвојуваат 8,6 работни часа, а на просечна 4,6 часа. Септемвриската ставка за образование изнесува 7.192 денари, што на минимална плата значи 47,9 часа работа, а на просечна 25,7 часа. Вечерата за четворица, според избраниот пример, исто така е вклучена во осумте трошоци што ги анализира пресметката.
Осумте познати трошоци опфатени во анализата се неделната храна, полниот резервоар бензин, примерната сметка за струја, домашниот интернет со еден мобилен број, септемвриската ставка за образование, вечерата за четворица, како и уште две ставки од секојдневието. Основната порака на пресметката е јасна: преведувањето на денарите во работно време не значи дека семејствата буквално купуваат храна или бензин „со часови", туку покажува колку од месечниот труд е потребен за покривање на еден трошок пред да се стигне до останатите обврски.
Разликата меѓу двете плати е највидлива токму во односот кон основните потреби. Она што на просечната нето-плата му одзема нешто повеќе од половина работна недела, на минималната нето-плата може да му одземе речиси цела работна недела. Така, неделната храна за четиричлено семејство на минималецот „чини" 38,8 од вкупно 40 работни часа неделно, додека полниот резервоар бензин дополнително бара 29,6 часа — што значи дека само овие две ставки заедно го надминуваат расположливото неделно работно време.
Споредбата доаѓа во период кога минималната нето-плата од март 2026 година е фиксирана на 26.046 денари, а просечната нето-плата за јули 2026 година е измерена на 48.499 денари. Односот меѓу нив покажува дека разликата во куповната моќ не е само статистичка категорија, туку секојдневно искуство што се мери во часови поминати на работа. За домаќинство што живее од минимална плата, секоја од наведените ставки — од струјата до интернетот и образованието — претставува значителен дел од месечниот труд.
Пресметката не дава одговор дали ваквата распределба е одржлива на долг рок, ниту предвидува идни движења на платите или цените. Таа само ја преведува секојдневната потрошувачка во најразбирливата мерка — работното време — и покажува дека за многу домаќинства во Македонија патот од првата до последната ставка на месецот сè уште се мери во работни часови, а не во слободни денови.