Киријата и растечките цени ги оддалечуваат идните сопственици од првиот дом
За многу идни сопственици на дом, патот до сопствен покрив станува сè потежок. Пре Раметке, која се преселила во Обединетото Кралство од Индија во 2021 година, плаќа околу 900 фунти месечна кирија пред да ги пресмета останатите сметки, но вели дека заштедата за депозит за купување на прв дом останува недостапна. Купувањето дом со нејзиниот партнер се покажало како тешко поради растечките цени на недвижностите и трошоците за живот.
Нејзините грижи доаѓаат пред овонеделниот буџет, кога од владата се очекува да даде дополнителни детали за предложената шема „Твој прв дом“, чија цел е да им помогне на повеќе купувачи што првпат купуваат имот да стапнат на пазарот на недвижности. „Понекогаш мислам дека се обидувам да стигнам сон што оди сè подалеку и подалеку“, изјавила таа за BBC. Просечната каматна стапка на нов петгодишен договор за хипотека со фиксна стапка достигнала 6 отсто за првпат во три години, додека цените на недвижностите продолжуваат да растат.
Раметке ги завршила студиите во Лондон, а потоа се преселила во Рагби со надеж дека ќе се вкорени таму. „Знаеме дека ако купиме имот, ратите ќе бидат исти како киријата сега. Но депозитот е најголемиот предизвик за нас“, рекла таа. Според нејзините проценки, може да бидат потребни три до четири години за да се заштеди доволно за депозит за типичен дом со три спални соби.
Агентката за недвижности Зунара Тарик, од Oakmere Signature Homes, вели дека достапноста останува еден од најголемите проблеми со кои се соочуваат купувачите. „Навистина е тешко време за заштеда на депозит. Дури и луѓето со високи плати го наоѓаат тоа многу тешко. Достапноста е огромна работа што ја гледаме во моментов, а трошоците за живот и достапноста одат рака под рака“, рекла таа. Иако ја поздравила владината поддршка, Тарик истакнала дека ниту една шема не одговара на сите, дека цените продолжуваат да растат и дека кредиторите се повнимателни. „Секоја достапна поддршка е позитивна поддршка во вистинската насока, но таа не е секогаш практична и не е секогаш соодветна за секој купувач што првпат купува“, додала таа.
Тајн Стил, самостоен електричар кој исто така штеди за прв дом, вели дека киријата додека се обидува да собере депозит е предизвик. Тој изнајмува дом со партнерката и вели дека, иако споделувањето на трошоците помага, неочекуваните сметки можат брзо да ги намалат заштедите. „Тешко е да се штеди. Ако ти се расипе автомобилот, тоа може да биде 1.000 фунти помалку од заштедите. Трошоците за живот — тоа треба да се реши“, рекол тој. Тој ги поздравил поттикнувањата како доживотната ISA, но смета дека справувањето со пошироките финансиски притисоци треба да остане приоритет. „Подобро ми е да му должам пари на една личност — на банката, отколку на владата и на банката“, додал тој.
Владата соопштила дека предложената шема „Твој прв дом“ ќе помогне да се надмине бариерата на депозитот со која се соочуваат идните сопственици и ќе поддржи повеќе луѓе да станат сопственици на дом. Шемата треба да понуди депозити од 2,5 отсто заедно со владини кредити за капитал за подобни купувачи што првпат купуваат новоизградени домови. Тарик советувала купувачите да побараат стручен совет и да ги разберат сите свои опции пред толку значајна набавка. „Секој купувач има различно искуство. Првпат купувач сте само еднаш, затоа уверете се дека сте целосно информирани пред да купите нешто“, рекла таа.