Калифорнија на референдум за еднократен данок на милијардерите: најбогатите вложија стотици милиони за да го спречат

Калифорнијците за неколку дена ќе одлучуваат за предлогот познат како Пропозиција 40, со кој се воведува еднократен данок од 5 отсто за милијардерите што живеат во државата заклучно со 1 јануари 2026 година. Средствата собрани на тој начин би се намениле за здравствена заштита, како и за одредени образовни програми и помош за храна. Иницијативата, која пред една година штотуку се раѓаше, денес е една од најспорните референдумски битки во историјата на државата.

Идејата произлезе како одговор на здравствената политика на Доналд Трамп. По потпишувањето на законот со кој се предвидува намалување на еден трилион долари од Medicaid, Affordable Care Act и други здравствени фондови во следната деценија, за да се компензираат даночните намалувања, синдикатот SEIU-United Healthcare Workers West, предводен од Дејв Реган, почна да работи на предлогот. Според изворот, кога законот ќе стапи на сила во јануари, повеќе од 3,4 милиони Калифорнијци би можеле да ја загубат здравствената покриеност, вклучително и милиони деца.

„Затоа бевме подготвени да направиме нешто што многумина го нарекуваа лудо. За нас, лудо е да не се прави ништо и да се гледа како милиони луѓе ја губат покриеноста“, изјави Реган. Тој е познат по тоа што референдумскиот процес го користи како политичка алатка за постигнување договори со законодавците. Од 2012 година синдикатот спонзорирал 48 иницијативи.

Најгласните критичари на данокот се токму милијардерите. Технолошките милијардери го третираат предлогот како егзистенцијална закана и вложиле над 356 милиони долари во политички акциони комитети што можат да трошат средства самостојно, за да го спречат. Според најновите извештаи за кампањата, во првите две недели од октомври противничката кампања потрошила повеќе од 42,8 милиони долари, што е над 2,5 милиони долари дневно. Парите завршиле кај армија консултанти задолжени да лобираат кај политичарите, да ги исполнат медиумите со реклами и да објавуваат колумни во латиноамериканските весници низ државата.

„Ова изгледа како да ќе биде најскапата референдумска иницијатива досега — не во историјата на Калифорнија, туку во историјата на светот“, оцени Дејвид МекКуан, професор по политички науки на Државниот универзитет Сонома. Според него, големото трошење на милијардерите делумно се должи на стравот дека идејата ќе се пренесе во други држави.

Многу помалку финансираниот табор за Пропозиција 40 се потпира на вирални кампањи на социјалните мрежи од инфлуенсери и актери, меѓу кои уметникот Шепард Фер и актерот Марк Рафало, како и на бучни собири предводени од левичарски политичари. На еден преполн настан во Сан Франциско, Берни Сандерс од Вермонт рече дека „целата земја, и искрено, луѓе од целиот свет, внимаваат што се случува овде“. Поддржувачите се надеваат дека предложениот данок ќе биде најава за референдуми за нееднаквоста во богатството низ целата земја.