Јотова: Бугарија е отворена за дијалог со Скопје, но без ултиматуми и без отстапување од европските вредности

Бугарската претседателка Илијана Јотова изјави дека нејзината земја останува отворена за дијалог со Република Северна Македонија, но со јасен услов — разговорите да се водат без ултиматуми и без отстапување од европската политика. Изјавата Јотова ја даде во Благоевград, каде разговараше со новинарите за време на прославата на 114-годишнината од ослободувањето на Горна Џумаја.

Според бугарската претседателка, Бугарија е полноправна членка на Европската Унија и како таква не може да отстапи од вредностите на Унијата. Таа нагласи дека земја која се впуштила во процесот на членство не може да не ги прифати тие вредности, пренесувајќи ја својата позиција дека европскиот пат подразбира целосно почитување на заедничките принципи.

Јотова рече дека не ги знае деталите од разговорот меѓу македонскиот премиер Христијан Мицкоски и претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен. Таа изрази надеж дека овој пат претседателката на Европската комисија ќе биде „исклучително цврста“ во своите ставови.

Според Јотова, извештај од Европската комисија се очекува во рок од две недели, а во него ќе се процени напредокот на Република Северна Македонија на патот кон пристапување во Европската Унија. Таа смета дека за разговорот да биде сериозен, македонскиот премиер Мицкоски мора внимателно да ја прочита европската политика за проширување.

Бугарската претседателка порача дека Скопје мора да престане да ја претставува темата како билатерално прашање, со што индиректно посочи дека процесот на пристапување има европска, а не само регионална димензија. Инаку, Бугарија бара од Македонија да ги внесе Бугарите во Уставот за да може да започнат преговорите со Европската Унија.

Од македонска страна, властите бараат средба со бугарските претставници, а можно е идната недела министерот за надворешна политика и трговија, Тимчо Муцунски, да оди во посета на Бугарија. Оваа најава доаѓа во момент кога двете земји бараат начин да го одблокираат дијалогот, кој веќе подолго време е во застој поради нерешените прашања поврзани со европскиот пат на Северна Македонија.

Изјавата на Јотова доаѓа во контекст на постојаните тензии меѓу Скопје и Софија околу условите за напредок на македонската европска интеграција. Бугарија веќе подолго време инсистира на исполнување на своите барања, меѓу кои е и уставната измена со која Бугарите би биле внесени како државотворен народ, што е предуслов за продолжување на преговорите со Европската Унија.

Од друга страна, македонските власти сметаат дека прашањето треба да се решава преку дијалог и без ултиматуми, што е став што го повторуваат на секоја средба со европските претставници. Средбата меѓу Мицкоски и фон дер Лајен, за која Јотова рече дека не ги знае деталите, се очекува да биде клучна за понатамошниот тек на процесот, особено имајќи предвид дека извештајот на Европската комисија се очекува во рок од две недели.

Јотова, која ја изнесе својата позиција по повод одбележувањето на годишнината од ослободувањето на Горна Џумаја, остана доследна на досегашниот став на Софија — отвореност за разговор, но без попуштање пред она што го смета за отстапување од европските вредности и политики. Нејзината порака е јасна: дијалогот е возможен, но само доколку се води во рамките на европската рамка и без ултиматуми од која било страна.

Останува да се види дали најавената посета на министерот Муцунски на Бугарија ќе се реализира и дали ќе донесе конкретен напредок во односите меѓу двете земји, кои во изминатиот период беа оптоварени со меѓусебни обвинувања и блокирани преговори. Европската комисија, пак, со својот извештај што се очекува за две недели, ќе даде оценка за напредокот на Северна Македонија, што дополнително ќе ја определи динамиката на натамошните чекори кон членство во Унијата.