Јазот меѓу пласираната електронска опрема и собраниот е-отпад во ЕУ продолжува да расте

Во 2024 година, во Европската Унија по жител се собрани 12,3 килограми отпад од електрична и електронска опрема (е-отпад), додека на пазарот на Унијата се пласирани 32,4 килограми нова електрична и електронска опрема по жител. Оваа значителна разлика, според податоците на Европската Комисија, укажува на зголемување на залихите на електрична и електронска опрема — или затоа што таа сè уште е во употреба, или чека отстранување, или се чува во домовите, или е изгубена во неформален, ненадзорен третман на отпад.

Помеѓу 2015 и 2024 година, количината на електрична и електронска опрема пласирана на пазарот во ЕУ пораснала за 79 отсто — од 18,1 килограм по жител во 2015 година на 32,4 килограми во 2024 година. Главен двигател на овој раст била категоријата голема опрема, како што се машини за перење, машини за миење садови и фотонапонски панели. Во периодот меѓу 2022 и 2024 година, количината на електрична и електронска опрема по жител останала речиси непроменета.

Собирањето на е-отпад, од друга страна, растело многу побавно — од 7,3 килограми по жител во 2015 година на 12,3 килограми. Во споредба со 2023 година, оваа количина се зголемила за 0,7 килограми по жител.

Според податоците за 2024 година, најмногу е-отпад собрале Бугарија (18,9 килограми по жител), Чешка (17,8 килограми) и Франција (17,7 килограми), додека најниски количини забележале Кипар (4,7 килограми), Португалија (6,0 килограми) и Малта (6,4 килограми). Најмногу електрична и електронска опрема на пазарот пласирала Австрија (38,2 килограми по жител), по што следат Германија (38,0 килограми) и Данска (37,0 килограми). Најниски вредности забележале Кипар со 15,4 килограми електронска опрема по жител, Словачка со 17,5 килограми и Грција со 18,0 килограми.

Во сите земји со достапни податоци, тежината на електронските производи пласирани на пазарот во 2024 година била поголема од тежината на собраниот е-отпад. Најмала разлика по жител забележала Словачка (6,4 килограми), додека во Шпанија (36,0 килограми наспроти 9,3 килограми) и Германија (38,0 килограми наспроти 11,0 килограми) тежината на пласираните електронски производи била повеќе од три пати поголема од онаа собрана како отпад.

Податоците се собрани согласно Директивата 2012/19/ЕУ за отпад од електрична и електронска опрема, чија цел е да го поттикне собирањето на овој отпад и негово обновување, рециклирање и подготовка за повторна употреба, со цел да се намали количината што се отстранува. Според методолошките забелешки, пријавените количини и за новата опрема пласирана на пазарот и за собраниот е-отпад потенцијално се потценети, главно поради тешкотиите во целосното евидентирање на прекуграничната онлајн трговија, опфаќањето на податоци од сите неусогласени производители и точното проценување на значителниот дел од е-отпадот што го собира и обработува неформалниот сектор.